Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, opodatkowana podatkiem liniowym, wybrała na 2026 rok uproszczoną formę wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. Na podstawie danych zawartych w tabeli oblicz, ile wyniesie zaliczka za styczeń 2026 roku przed jej obniżeniem o 19% zapłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne.
| Wybrane dane do obliczenia zaliczki na podatek dochodowy | |
| Wyszczególnienie | Wartość |
| Dochód z działalności wykazany w zeznaniu za 2024 r. złożonym w 2025 r. | 60 000,00 zł |
| Przychody osiągnięte w styczniu 2026 r. | 22 000,00 zł |
| Koszty uzyskania przychodów poniesione w styczniu 2026 r. | 10 000,00 zł |
A. 1 440,00 zł
B. 600,00 zł
C. 2 280,00 zł
D. 950,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2018 (arkusz A.65-X-18.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tej sytuacji zaliczka za styczeń 2026 r. wynosi 950,00 zł, bo podatnik wybrał uproszczoną formę wpłacania zaliczek. To jest tu najważniejsze. Przy uproszczonych zaliczkach nie liczymy podatku od faktycznego dochodu osiągniętego w danym miesiącu, czyli styczniowe przychody 22 000,00 zł i koszty 10 000,00 zł nie służą do ustalenia tej konkretnej zaliczki. Podstawą jest dochód wykazany w zeznaniu za rok 2024, złożonym w 2025 r., czyli 60 000,00 zł. Ponieważ podatnik jest na podatku liniowym, stosujemy stawkę 19%. Roczny podatek od tej podstawy to 60 000,00 zł × 19% = 11 400,00 zł. Miesięczna uproszczona zaliczka to 1/12 tej kwoty, czyli 11 400,00 zł / 12 = 950,00 zł. Dopiero później można rozpatrywać obniżenie o 19% zapłaconej składki zdrowotnej, ale pytanie wyraźnie prosi o kwotę przed takim obniżeniem. Z mojego doświadczenia najbezpieczniej przy takich zadaniach najpierw sprawdzić, czy chodzi o zaliczkę zwykłą, czy uproszczoną, bo to całkowicie zmienia sposób liczenia. W praktyce księgowej taka metoda jest wygodna, bo daje stałą kwotę zaliczki przez cały rok podatkowy, ale wymaga pilnowania podstawy z właściwego zeznania rocznego.
Najczęstszy błąd w tym zadaniu polega na tym, że ktoś zaczyna liczyć bieżący dochód ze stycznia: 22 000,00 zł przychodu minus 10 000,00 zł kosztów, czyli 12 000,00 zł dochodu, a potem mnoży to przez 19%. Tak wychodzi 2 280,00 zł, ale to byłoby podejście właściwe przy zwykłym miesięcznym ustalaniu zaliczki, a nie przy zaliczkach uproszczonych. Skoro w treści jest jasno podane, że podatnik wybrał uproszczoną formę wpłacania zaliczek, dane o styczniowych przychodach i kosztach są trochę jak pułapka egzaminacyjna. One sprawdzają, czy umiesz odróżnić metodę uproszczoną od klasycznego rozliczenia narastająco lub miesięcznie. Kwota 1 440,00 zł może wynikać z zastosowania stawki 12% do bieżącego dochodu 12 000,00 zł, ale przy podatku liniowym nie używa się skali podatkowej. Podatek liniowy oznacza zasadniczo stawkę 19%, niezależnie od progu dochodowego, więc mieszanie go ze skalą podatkową jest merytorycznie niepoprawne. Kwota 600,00 zł również nie pasuje do zasad liczenia uproszczonych zaliczek; może wynikać z przypadkowego dzielenia dochodu rocznego przez 100 albo z jakiegoś skrótu myślowego, ale nie ma oparcia w standardowym mechanizmie podatku liniowego. Prawidłowe podejście jest prostsze, chociaż łatwo je przeoczyć: bierze się dochód 60 000,00 zł z zeznania za 2024 r., liczy 19% podatku, czyli 11 400,00 zł, a następnie dzieli przez 12 miesięcy. Moim zdaniem to dobre zadanie, bo uczy praktycznej czujności: w podatkach sama matematyka nie wystarczy, trzeba jeszcze wiedzieć, którą metodę rozliczenia ustawodawca każe zastosować w danej sytuacji.