Przedsiębiorca, będący czynnym podatnikiem VAT i prowadzący sprzedaż wyłącznie opodatkowaną, zakupił samochód osobowy, który będzie wykorzystywany do celów prywatnych oraz do opodatkowanej działalności gospodarczej (tzw. cele mieszane). Ustalona na podstawie faktury 1520/2025 wartość początkowa zakupionego samochodu osobowego przyjętego do użytkowania 17.12.2025 r. wynosi
| Faktura 1520/2025 z dnia 17.12.2025 r. (fragment) | |
| Sprzedawca | Fabryka Samochodów HYBRYDA SA, Kraków |
| Nabywca | Hurtownia VIDA sp. z o.o., Wrocław |
| Towar | Samochód osobowy, 1 szt. |
| Wartość netto | 52 000,00 zł |
| Stawka VAT | 23% |
| Kwota VAT | 11 960,00 zł |
| Wartość brutto | 63 960,00 zł |
A. 52 000,00 zł
B. 31 980,00 zł
C. 63 960,00 zł
D. 57 980,00 zł
Wartość początkowa wynosi 57 980,00 zł, ponieważ samochód osobowy będzie używany w sposób mieszany: częściowo prywatnie, a częściowo w opodatkowanej działalności gospodarczej. Przy takim wykorzystaniu czynny podatnik VAT ma co do zasady prawo odliczyć tylko 50% VAT z faktury zakupu samochodu osobowego. Z faktury wynika: wartość netto 52 000,00 zł, VAT 11 960,00 zł, brutto 63 960,00 zł. Odliczeniu podlega 50% VAT, czyli 5 980,00 zł. Druga połowa VAT, też 5 980,00 zł, nie jest podatkiem naliczonym do odliczenia, więc zwiększa wartość początkową środka trwałego. Obliczenie jest takie: 52 000,00 zł + 5 980,00 zł = 57 980,00 zł. W praktyce księgowej to bardzo ważne, bo od tej wartości będą naliczane odpisy amortyzacyjne, oczywiście z uwzględnieniem limitów podatkowych dotyczących samochodów osobowych. Moim zdaniem to jedno z tych zadań, gdzie trzeba spokojnie oddzielić kwotę netto, VAT odliczany i VAT nieodliczany. Gdyby auto było używane wyłącznie firmowo i spełniono by formalności, np. regulamin, ewidencję przebiegu i zgłoszenie VAT-26, sytuacja mogłaby wyglądać inaczej. Tutaj jednak mamy cele mieszane, więc standardowo zostaje 50% odliczenia VAT.
W tym zadaniu łatwo się pomylić, bo na fakturze są trzy kuszące kwoty: netto, VAT i brutto. Sama wartość netto 52 000,00 zł nie wystarczy do ustalenia wartości początkowej, ponieważ przy samochodzie osobowym używanym do celów mieszanych część VAT nie podlega odliczeniu. Ten nieodliczony VAT nie znika, tylko powiększa wartość początkową środka trwałego. Dlatego przyjęcie samej ceny netto byłoby poprawne tylko w sytuacji, gdy cały VAT można odliczyć, a tutaj warunki tego nie dają. Z drugiej strony wpisanie pełnej kwoty brutto 63 960,00 zł też jest za szerokim podejściem, bo przedsiębiorca jest czynnym podatnikiem VAT i prowadzi sprzedaż opodatkowaną, więc ma prawo odliczyć połowę podatku naliczonego. Nie można więc traktować całego VAT jako kosztu zwiększającego wartość auta. Kwota 31 980,00 zł wynika najpewniej z mechanicznego podzielenia wartości brutto przez dwa, ale to jest typowy błąd myślowy. Ograniczenie 50% dotyczy VAT, a nie całej ceny samochodu. Najpierw trzeba ustalić VAT z faktury, potem wyliczyć część odliczaną i nieodliczaną. Wartość początkowa to cena netto plus VAT niepodlegający odliczeniu: 52 000,00 zł + 5 980,00 zł = 57 980,00 zł. Z mojego doświadczenia takie zadania najlepiej rozpisywać w trzech linijkach, bo wtedy widać, że połowa VAT idzie do rejestru VAT jako odliczenie, a druga połowa trafia do wartości środka trwałego. To jest zgodne z praktyką podatkową i księgową przy samochodach osobowych wykorzystywanych mieszanie.