Wskaż, które zestawienie obejmuje tylko podatki konsumpcyjne.
| A. | B. | C. | D. |
|---|---|---|---|
|
|
|
|
A.
D.
C.
B.
Pytanie z egzaminu CKE, wrzesień 2014 (arkusz A.65-X-14.08).
Odpowiedź B jest właściwa, bo obejmuje wyłącznie podatki konsumpcyjne, czyli takie, które są związane z wydatkowaniem dochodu na zakup towarów albo usług. Podatek VAT i podatek akcyzowy są klasycznymi podatkami pośrednimi: formalnie rozlicza je sprzedawca lub producent, ale ekonomicznie ciężar podatku najczęściej ponosi konsument, bo podatek jest wliczony w cenę brutto. W praktyce widać to bardzo prosto: kupując paliwo, alkohol, papierosy, energię czy zwykły towar w sklepie, płacimy cenę zawierającą VAT, a przy wybranych towarach także akcyzę. Dobra praktyka w księgowości i podatkach polega na tym, żeby odróżniać podatki konsumpcyjne od majątkowych i dochodowych, bo wpływa to na sposób ewidencji, deklaracje, terminy oraz odpowiedzialność podatnika. VAT rozlicza się m.in. w ewidencjach i plikach JPK_V7, a akcyza ma własne zasady, często bardziej szczegółowe. Moim zdaniem najłatwiej zapamiętać: VAT jest prawie wszędzie przy sprzedaży, a akcyza dotyczy wybranych towarów, zwykle takich, które państwo mocniej kontroluje fiskalnie.
Jeżeli zaznaczono inną odpowiedź niż B, to najpewniej pomyliły się dwa pojęcia: podatek jako danina publiczna w ogóle oraz podatek konsumpcyjny jako konkretny typ podatku. Nie każdy podatek występujący w gospodarce jest związany z konsumpcją. Podatek od spadków i darowizn dotyczy nabycia majątku, więc bliżej mu do podatków majątkowych lub od przyrostu majątku, a nie do opodatkowania zakupów. Podatek rolny, leśny i podatek od nieruchomości są związane z posiadaniem określonych składników majątku albo gruntów. One nie pojawiają się dlatego, że ktoś kupił towar w sklepie czy skorzystał z usługi, tylko dlatego, że posiada określony grunt, las lub nieruchomość. To zupełnie inny mechanizm podatkowy. Typowy błąd polega na tym, że uczeń widzi w zestawie akcyzę albo VAT i od razu uznaje całość za podatki konsumpcyjne. A trzeba sprawdzić każdy element zestawienia, bo pytanie mówi: tylko podatki konsumpcyjne. Jeśli obok akcyzy znajduje się podatek rolny albo leśny, zestaw jest już mieszany i odpada. W praktyce księgowej takie rozróżnienie ma znaczenie, bo VAT i akcyza wiążą się ze sprzedażą, ceną, fakturami, ewidencją i rozliczeniami z urzędem skarbowym, natomiast podatki rolne, leśne czy od nieruchomości wynikają zwykle z decyzji organu podatkowego lub deklaracji majątkowej. Z mojego doświadczenia najlepiej rozpoznawać podatki konsumpcyjne po tym, że są ukryte w cenie zakupu i obciążają końcowego nabywcę, nawet jeśli formalnie rozlicza je przedsiębiorca.