Pracownik zatrudniony w hurtowni w systemie czasowo-prowizyjnym otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 4 500,00 zł oraz prowizję, która zależy od wysokości osiągniętego obrotu ze sprzedaży. W bieżącym miesiącu hurtownia osiągnęła obrót ze sprzedaży w wysokości 23 000,00 zł. Ile wynosi kwota wynagrodzenia brutto pracownika, jeżeli przepracował obowiązujący go czas pracy w porze dziennej?
| Prowizja od obrotu ze sprzedaży | |
| Obrót ze sprzedaży | Stawka prowizji |
| do 20 000,00 zł | 1% |
| od 20 001,00 zł do 25 000,00 zł | 2% |
| od 25 001,00 zł | 3% |
A. 5 190,00 zł
B. 4 500,00 zł
C. 4 730,00 zł
D. 4 960,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2022 (arkusz A.65-SG-22.06): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Wynagrodzenie brutto w tym przypadku składa się z dwóch elementów: stałej płacy zasadniczej oraz prowizji od obrotu ze sprzedaży. Pracownik przepracował obowiązujący go czas pracy w porze dziennej, więc nie doliczamy dodatków za nadgodziny, pracę w nocy ani innych składników zmiennych. Najpierw trzeba ustalić właściwy próg prowizji. Obrót wynosi 23 000,00 zł, a więc mieści się w przedziale od 20 001,00 zł do 25 000,00 zł. Dla tego przedziału stawka prowizji wynosi 2%. Prowizja to 23 000,00 zł × 2% = 460,00 zł. Następnie dodajemy ją do wynagrodzenia zasadniczego: 4 500,00 zł + 460,00 zł = 4 960,00 zł brutto. Moim zdaniem najważniejsze w takich zadaniach jest spokojne odczytanie tabeli, bo jeden zły próg od razu zmienia wynik. W praktyce kadrowo-płacowej takie składniki trzeba jasno wykazać na liście płac: osobno wynagrodzenie zasadnicze, osobno prowizja, a dopiero potem łączna kwota brutto stanowiąca podstawę dalszych rozliczeń, np. składek ZUS i zaliczki na podatek.
W tym zadaniu łatwo pomylić sposób naliczania prowizji, szczególnie jeśli ktoś czyta tabelę zbyt szybko albo traktuje progi jak system narastający. Wynik 4 730,00 zł oznaczałby prowizję 230,00 zł, czyli zastosowanie stawki 1% do obrotu 23 000,00 zł. To podejście jest nieprawidłowe, bo obrót nie mieści się w przedziale do 20 000,00 zł. Po przekroczeniu 20 000,00 zł należy wybrać stawkę z kolejnego zakresu, czyli 2%. Z kolei wynik 5 190,00 zł wynikałby z naliczenia prowizji 690,00 zł, czyli 3% od 23 000,00 zł. Taka stawka przysługuje dopiero od obrotu 25 001,00 zł, więc tutaj byłoby to zawyżenie wynagrodzenia brutto. Odpowiedź 4 500,00 zł pomija prowizję całkowicie, a w systemie czasowo-prowizyjnym nie wolno tego robić, jeśli warunek sprzedażowy został spełniony i tabela prowizyjna wskazuje należną stawkę. Dobra praktyka w naliczaniu płac jest taka, żeby najpierw ustalić składniki stałe, potem zmienne, a na końcu zsumować je do kwoty brutto. Tu składnik stały to 4 500,00 zł, a składnik zmienny to 2% od 23 000,00 zł, czyli 460,00 zł. Razem daje to 4 960,00 zł brutto. Z mojego doświadczenia wynika, że największy problem robi tu słowo „od obrotu”, bo niektórzy próbują liczyć prowizję tylko od nadwyżki ponad 20 000,00 zł. W treści nie ma jednak informacji o progresywnym naliczaniu, więc stosujemy jedną stawkę dla całego osiągniętego obrotu.