Pracownik zatrudniony w systemie czasowo-prowizyjnym otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 4 800,00 zł oraz prowizję od sprzedaży, która zależy od wysokości osiągniętego przychodu ze sprzedaży. Jaka będzie kwota wynagrodzenia brutto pracownika, jeżeli hurtownia w bieżącym miesiącu osiągnęła przychód ze sprzedaży w wysokości 30 000,00 zł, a pracownik przepracował obowiązujący go czas pracy w porze dziennej?
| Prowizja od sprzedaży | |
| Przychód ze sprzedaży | Prowizja |
| do 40 000,00 zł | 1% |
| powyżej 40 000,00 zł | 3% |
A. 6 000,00 zł
B. 5 700,00 zł
C. 4 800,00 zł
D. 5 100,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2019 (arkusz A.65-X-19.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Wynagrodzenie brutto wynosi 5 100,00 zł, bo w systemie czasowo-prowizyjnym trzeba zsumować stałą część wynagrodzenia za czas pracy oraz prowizję wynikającą z tabeli. Pracownik ma wynagrodzenie zasadnicze 4 800,00 zł. Przychód hurtowni w miesiącu to 30 000,00 zł, czyli mieści się w przedziale do 40 000,00 zł. Stawka prowizji wynosi więc 1%. Obliczenie jest proste: 30 000,00 zł × 1% = 300,00 zł. Następnie dodajemy prowizję do pensji zasadniczej: 4 800,00 zł + 300,00 zł = 5 100,00 zł brutto. Ważne jest też to, że pracownik przepracował obowiązujący go czas pracy w porze dziennej, więc nie doliczamy dodatków za pracę w nocy, nadgodzin ani nie pomniejszamy pensji za nieobecności. Z mojego doświadczenia w takich zadaniach najważniejsze jest najpierw ustalenie właściwego progu prowizji, a dopiero potem wykonanie rachunku. W praktyce kadrowo-płacowej taka kwota trafiłaby na listę płac jako wynagrodzenie brutto, czyli przed potrąceniem składek ZUS, zaliczki na podatek i innych potrąceń.
W tym zadaniu łatwo pomylić wynagrodzenie zasadnicze z całym wynagrodzeniem brutto. Sama kwota 4 800,00 zł nie wystarcza, ponieważ pracownik nie jest wynagradzany wyłącznie według stałej stawki miesięcznej. System czasowo-prowizyjny oznacza, że oprócz pensji za przepracowany czas należy doliczyć prowizję od sprzedaży. Pominięcie prowizji to typowy błąd, szczególnie gdy w treści pojawia się informacja, że pracownik przepracował cały miesiąc w porze dziennej. Ta informacja jest ważna, ale mówi tylko, że nie ma dodatków nocnych, nadgodzin ani potrąceń za nieobecność. Nie kasuje ona prowizji, no bo prowizja jest osobnym składnikiem płacy. Nieprawidłowe jest też zastosowanie stawki 3%, ponieważ przychód wyniósł 30 000,00 zł, a więc nie przekroczył progu 40 000,00 zł. Stawka 3% dotyczyłaby dopiero sprzedaży powyżej tego limitu, zgodnie z tabelą. Wynik 5 700,00 zł zwykle bierze się właśnie z błędnego policzenia prowizji jako 30 000,00 zł × 3% = 900,00 zł i dodania jej do 4 800,00 zł. To wygląda rachunkowo poprawnie, ale merytorycznie jest źle dobrany procent. Kwota 6 000,00 zł wskazuje z kolei na jeszcze większe przeszacowanie prowizji, najpewniej przez przyjęcie nieistniejącej stawki albo pomieszanie progu sprzedaży z podstawą naliczenia. W płacach dobra praktyka jest taka: najpierw sprawdzamy składniki wynagrodzenia, potem warunki ich naliczenia, a dopiero na końcu wykonujemy obliczenia. Tutaj właściwa prowizja to 300,00 zł, więc wynagrodzenie brutto powinno wynieść 5 100,00 zł.