Zgłoszenie wyrejestrowania pracownika z ubezpieczeń (po ustaniu stosunku pracy) wymaga wypełnienia przez płatnika składek formularza o symbolu
A. ZUS ZWPA
B. ZUS ZPA
C. ZUS ZWUA
D. ZUS ZUA
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2015 (arkusz A.65-X-15.05).
Formularz ZUS ZWUA jest właściwym dokumentem do wyrejestrowania pracownika z ubezpieczeń po ustaniu stosunku pracy. Chodzi tu o sytuację, gdy pracownik przestaje mieć tytuł do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, bo np. kończy się umowa o pracę albo następuje rozwiązanie stosunku pracy. Płatnik składek, czyli najczęściej pracodawca, składa ZUS ZWUA w terminie 7 dni od daty ustania obowiązku ubezpieczeń. W praktyce trzeba pamiętać, że jeżeli umowa kończy się 31 maja, to jako datę wyrejestrowania zwykle wpisuje się 1 czerwca, czyli dzień, od którego dana osoba nie podlega już ubezpieczeniom z tego tytułu. Na formularzu podaje się m.in. dane identyfikacyjne osoby ubezpieczonej, kod tytułu ubezpieczenia oraz kod przyczyny wyrejestrowania, np. ustanie tytułu do ubezpieczeń. Moim zdaniem to jeden z tych druków ZUS, które warto kojarzyć bardzo praktycznie: ZUA służy do zgłoszenia, a ZWUA do wyrejestrowania osoby ubezpieczonej. Dobra praktyka kadrowo-płacowa to sprawdzanie zgodności dat z dokumentami pracowniczymi, świadectwem pracy i listą płac, bo pomyłka może potem powodować niezgodności na koncie ubezpieczonego w ZUS.
W tym pytaniu łatwo pomylić formularze, bo wszystkie symbole zaczynają się od ZUS i wyglądają podobnie, ale ich funkcje są zupełnie inne. ZUS ZUA nie służy do wyrejestrowania pracownika, tylko do zgłoszenia osoby do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Stosuje się go na początku zatrudnienia, gdy pracownik uzyskuje tytuł do ubezpieczeń, a nie po zakończeniu pracy. Typowy błąd polega na tym, że ktoś kojarzy ZUA ogólnie z pracownikiem i ZUS-em, ale nie zwraca uwagi na etap procesu kadrowego: zgłoszenie to co innego niż wyrejestrowanie. ZUS ZWPA dotyczy wyrejestrowania płatnika składek, czyli np. firmy jako podmiotu rozliczającego składki, a nie konkretnego pracownika. Użycie go przy odejściu jednej osoby z pracy byłoby merytorycznie błędne, bo pracodawca nadal może zatrudniać inne osoby i pozostaje płatnikiem. ZUS ZPA natomiast jest formularzem związanym ze zgłoszeniem lub zmianą danych płatnika składek, przede wszystkim osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej. Nie rozlicza się nim ustania ubezpieczenia pracownika. W praktyce kadrowej trzeba odróżniać dokumenty dotyczące ubezpieczonego od dokumentów dotyczących płatnika. Przy zakończeniu stosunku pracy interesuje nas osoba ubezpieczona i jej tytuł do ubezpieczeń, więc właściwy jest ZUS ZWUA. Z mojego doświadczenia takie pomyłki najczęściej biorą się z uczenia się samych skrótów bez powiązania ich z konkretną czynnością w procesie zatrudnienia.