Na podstawie fragmentu listy płac nr 4/2026 oblicz należną zaliczkę na podatek dochodowy (pracownik złożył PIT-2).
| Lista płac nr 4/2026 – Dział marketingu (fragment) | |
| Płaca zasadnicza | 5 000,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne (13,71%) | 685,50 zł |
| Koszty uzyskania przychodów | 250,00 zł |
| Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne | 4 314,50 zł |
| Podstawa obliczenia podatku | 4 065,00 zł |
| Kwota zmniejszająca podatek | 300,00 zł |
| Podatek (12%) | 487,80 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 388,31 zł |
| Należna zaliczka na podatek dochodowy | ? |
A. 188,00 zł
B. 218,00 zł
C. 388,31 zł
D. 487,80 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2017 (arkusz A.65-X-17.01): Lista płac przeliczona na zasady 2026 r. (12%, kwota zmniejszająca 300 zł, koszty 250 zł, bez odliczania 7,75% składki zdrowotnej).
Kwota 188,00 zł wynika z prawidłowego zastosowania zasad obliczania zaliczki na PIT od wynagrodzenia pracowniczego. Najpierw patrzymy na podstawę obliczenia podatku, która w liście płac jest już podana jako 4 065,00 zł. Ona powstała po odjęciu od płacy brutto składek społecznych finansowanych przez pracownika oraz kosztów uzyskania przychodów, a potem po zaokrągleniu do pełnych złotych. Podatek według stawki 12% to 487,80 zł. Ponieważ pracownik złożył PIT-2, pracodawca stosuje miesięczną kwotę zmniejszającą podatek, czyli 300,00 zł. Liczymy więc: 487,80 zł - 300,00 zł = 187,80 zł. Zaliczka na podatek dochodowy przekazywana do urzędu skarbowego jest zaokrąglana do pełnych złotych, dlatego wychodzi 188,00 zł. Ważna rzecz z praktyki kadrowo-płacowej: składka zdrowotna 388,31 zł nie obniża obecnie zaliczki na PIT przy takim standardowym wynagrodzeniu pracownika. Ona wpływa na kwotę netto do wypłaty, ale nie jest odliczana od podatku. Moim zdaniem to jest jedno z tych miejsc w liście płac, gdzie najłatwiej się pomylić, bo obok siebie widzimy kilka podobnych kwot, a każda ma inne zastosowanie.
W tym zadaniu trzeba oddzielić od siebie trzy pojęcia, które na liście płac często wyglądają podobnie: składkę zdrowotną, podatek przed pomniejszeniem oraz należną zaliczkę na PIT. Składka zdrowotna 388,31 zł nie jest zaliczką na podatek dochodowy. Jest to odrębna danina obliczana od podstawy 4 314,50 zł, czyli od przychodu po potrąceniu składek społecznych. W praktyce kadrowej ta kwota zmniejsza wynagrodzenie netto pracownika, ale nie służy do obniżania podatku dochodowego w standardowym rozliczeniu pracownika. Dawniej część składki zdrowotnej kojarzyła się z odliczeniem od podatku, ale obecne zasady są inne, więc takie automatyczne skojarzenie prowadzi do złego wyniku. Kwota 487,80 zł to też jeszcze nie jest należna zaliczka. To podatek obliczony stawką 12% od podstawy 4 065,00 zł, czyli wartość przed zastosowaniem PIT-2. Skoro pracownik złożył PIT-2, pracodawca powinien pomniejszyć podatek o 300,00 zł miesięcznej kwoty zmniejszającej. Dopiero wtedy otrzymujemy 187,80 zł, a po zaokrągleniu do pełnych złotych 188,00 zł. Wynik około 218,00 zł zwykle bierze się z użycia niewłaściwej podstawy, na przykład podstawy składki zdrowotnej zamiast podstawy opodatkowania. To typowy błąd: ktoś widzi większą kwotę 4 314,50 zł i liczy od niej 12%, ale zapomina, że do podatku uwzględnia się jeszcze koszty uzyskania przychodu oraz zaokrąglenie podstawy. Z mojego doświadczenia najlepiej iść po kolei: brutto, składki społeczne, koszty, podstawa PIT, podatek 12%, PIT-2, zaokrąglenie zaliczki. Wtedy lista płac robi się dużo bardziej logiczna.