Za wykonanie dzieła ustalono przychód ogółem w wysokości 2 500,00 zł. Koszty uzyskania przychodu wynoszą 20%. Umowa o dzieło nie została zawarta z pracodawcą, z którym wykonujący dzieło miał nawiązany stosunek pracy. Zaliczka na podatek dochodowy, ustalona według stawki 12%, wyniesie
A. 240,00 zł
B. 500,00 zł
C. 300,00 zł
D. 360,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2014 (arkusz A.65-X-14.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tej sytuacji zaliczka na podatek dochodowy wynosi 240,00 zł, ponieważ najpierw trzeba ustalić podstawę opodatkowania, a nie liczyć 12% od całego przychodu brutto. Przychód z umowy o dzieło to 2 500,00 zł. Koszty uzyskania przychodu wynoszą 20%, czyli 2 500,00 × 20% = 500,00 zł. Dochód do opodatkowania to więc 2 500,00 - 500,00 = 2 000,00 zł. Dopiero od tej kwoty liczymy zaliczkę: 2 000,00 × 12% = 240,00 zł. Ważne jest też to, że umowa o dzieło nie została zawarta z własnym pracodawcą. W praktyce oznacza to, że co do zasady nie nalicza się składek ZUS, więc nie pomniejszają one podstawy podatku. Moim zdaniem to jest bardzo typowy przykład z płac, bo pokazuje kolejność działań: przychód, koszty podatkowe, dochód, podatek. W dokumentacji płacowej i rachunku do umowy o dzieło takie rozliczenie powinno być pokazane jasno, żeby było wiadomo, skąd wzięła się kwota zaliczki.
Przy tym zadaniu najłatwiej pomylić przychód z dochodem, a to w rozliczeniach podatkowych robi dużą różnicę. Kwota 300,00 zł powstaje wtedy, gdy ktoś policzy 12% bezpośrednio od 2 500,00 zł. To wygląda prosto, ale jest niepoprawne, bo przy umowie o dzieło uwzględnia się koszty uzyskania przychodu. Standardowe koszty w tym pytaniu wynoszą 20%, więc najpierw zmniejszają przychód podatkowy. Dopiero po tym etapie liczy się zaliczkę na PIT. Kwota 500,00 zł też może kusić, bo dokładnie tyle wynoszą koszty uzyskania przychodu, ale koszt nie jest podatkiem. To tylko wartość, która obniża podstawę opodatkowania. Z kolei 360,00 zł sugeruje jakieś błędne zwiększenie podstawy albo pomieszanie zasad z innym typem rozliczenia, na przykład z wynagrodzeniem, gdzie dochodzą składki i inne potrącenia. Tutaj wyraźnie podano, że umowa o dzieło nie jest zawarta z własnym pracodawcą, więc typowo nie nalicza się składek ZUS. Dobra praktyka jest taka, żeby zawsze iść po kolei: ustalić przychód, odjąć koszty uzyskania przychodu, otrzymać dochód, a dopiero na końcu zastosować stawkę podatku. Wtedy wychodzi 2 000,00 zł podstawy i 240,00 zł zaliczki. Z mojego doświadczenia właśnie pominięcie kosztów 20% jest najczęstszym błędem w takich zadaniach.