Tabela przedstawia elementy zawarte w rachunku do umowy o dzieło z przeniesieniem praw autorskich. Przyjmujący zamówienie nie jest pracownikiem zamawiającego. Jaką zaliczkę na podatek dochodowy należy wpłacić do urzędu skarbowego od kwoty zawartej w umowie?
| Rachunek do umowy o dzieło | |
| Kwota brutto | 3 000,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne | 0,00 zł |
| Koszty uzyskania przychodu 50% | 1 500,00 zł |
| Podstawa opodatkowania | 1 500,00 zł |
| Zaliczka na podatek dochodowy 12% | .......... |
A. 360,00 zł
B. 180,00 zł
C. 270,00 zł
D. 0,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, październik 2013 (arkusz A.65-X-13.10): Przeliczone na zasady 2026 r. (zaliczka 12%, składka zdrowotna nie pomniejsza podatku); umowa 3 000 zł z kosztami 50%.
Kwota 180,00 zł wynika z prostego, ale bardzo ważnego schematu rozliczenia rachunku do umowy o dzieło z przeniesieniem praw autorskich. Najpierw patrzymy na kwotę brutto: 3 000,00 zł. Ponieważ przyjmujący zamówienie nie jest pracownikiem zamawiającego i w tabeli składki społeczne wynoszą 0,00 zł, nie pomniejszamy przychodu o ZUS. Przy przeniesieniu praw autorskich można zastosować 50% koszty uzyskania przychodu, czyli 3 000,00 zł × 50% = 1 500,00 zł. Podstawa opodatkowania wynosi więc 3 000,00 zł - 1 500,00 zł = 1 500,00 zł. Od tej podstawy liczymy zaliczkę: 1 500,00 zł × 12% = 180,00 zł. Moim zdaniem to jeden z tych przykładów, gdzie warto pilnować kolejności działań, bo pomylenie brutto z podstawą opodatkowania od razu daje zły wynik. W praktyce płatnik potrąca tę zaliczkę z wynagrodzenia wykonawcy i wpłaca ją do urzędu skarbowego, a potem wykazuje rozliczenie m.in. w informacji PIT-11 i deklaracji rocznej płatnika. Dobrą praktyką jest też sprawdzenie, czy faktycznie nastąpiło przeniesienie praw autorskich, bo bez tego zastosowanie 50% kosztów może być zakwestionowane.
Najczęstszy problem w tym zadaniu polega na tym, że ktoś liczy podatek od niewłaściwej kwoty albo miesza zasady dotyczące różnych rodzajów umów. Przy umowie o dzieło z przeniesieniem praw autorskich najpierw trzeba ustalić przychód, potem koszty uzyskania przychodu, a dopiero na końcu podstawę opodatkowania i zaliczkę. Tutaj brutto wynosi 3 000,00 zł, ale nie jest to od razu podstawa podatku. Zastosowano 50% koszty autorskie, czyli 1 500,00 zł, więc opodatkowaniu podlega tylko pozostałe 1 500,00 zł. Liczenie 12% od całej kwoty brutto prowadziłoby do 360,00 zł, ale to pomija koszty uzyskania przychodu, a więc zawyża zaliczkę. Wynik 270,00 zł zwykle bierze się z zastosowania nieaktualnej albo niepasującej stawki, na przykład 18%, do podstawy 1 500,00 zł. To typowy błąd, bo w zadaniu wprost podano stawkę 12%, więc nie trzeba szukać innych progów czy dawnych zasad. Z kolei 0,00 zł byłoby poprawne tylko w sytuacji, gdyby przychód był zwolniony z podatku albo nie występował obowiązek poboru zaliczki, a tutaj taki obowiązek normalnie istnieje po stronie płatnika. Z mojego doświadczenia najlepiej robić to mechanicznie: brutto minus składki społeczne minus koszty, potem stawka podatku od podstawy. W kadrach i rozliczeniach finansowych taka kolejność naprawdę ratuje przed pomyłkami, szczególnie przy rachunkach do umów cywilnoprawnych.