Na podstawie wybranych danych z listy płac ustal należną zaliczkę na podatek dochodowy.
| Wybrane dane z listy płac | |
| Płaca zasadnicza | 5 200,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika | 712,92 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 250,00 zł |
| Podstawa obliczenia podatku | 4 237,00 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 403,84 zł |
| Kwota zmniejszająca podatek | 300,00 zł |
A. 208,00 zł
B. 202,00 zł
C. 238,00 zł
D. 508,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2018 (arkusz A.65-X-18.01): Lista płac przeliczona na zasady 2026 r.: zaliczka 12%, kwota zmniejszająca 300 zł, koszty 250 zł, bez odliczania składki zdrowotnej.
W tej sytuacji należna zaliczka na podatek dochodowy wynosi 208,00 zł, bo liczymy ją od podanej podstawy obliczenia podatku, czyli 4 237,00 zł. Najpierw stosujemy stawkę podatku 12%: 4 237,00 × 12% = 508,44 zł. Następnie odejmujemy miesięczną kwotę zmniejszającą podatek, czyli 300,00 zł: 508,44 zł - 300,00 zł = 208,44 zł. Zaliczki na PIT zaokrągla się do pełnych złotych, więc wychodzi 208,00 zł. Ważne jest też to, że składka zdrowotna 9% nie pomniejsza obecnie podatku pracownika, więc nie odejmujemy jej od wyliczonej zaliczki. Moim zdaniem to jest jeden z częstszych haczyków w listach płac, bo wiele osób pamięta starsze zasady. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba pilnować kolejności: przychód, składki społeczne pracownika, koszty uzyskania przychodu, zaokrąglona podstawa podatku, podatek według skali, kwota zmniejszająca i dopiero zaliczka do urzędu skarbowego. To dobra praktyka, bo ułatwia kontrolę listy płac i szybkie wyłapanie pomyłek.
Przy tym zadaniu najważniejsze jest zachowanie właściwej kolejności naliczania podatku z listy płac. Nie wystarczy wziąć płacy zasadniczej i pomnożyć jej przez stawkę podatku, bo podstawa opodatkowania jest już po uwzględnieniu składek społecznych finansowanych przez pracownika oraz kosztów uzyskania przychodu. Gdy ktoś wychodzi od kwoty 5 200,00 zł albo od przychodu pomniejszonego tylko o składki społeczne, ale bez kosztów uzyskania, otrzyma zawyżoną zaliczkę. Tak najczęściej powstaje wynik zbliżony do 238,00 zł, bo pomija się koszt podatkowy 250,00 zł, który realnie zmniejsza dochód do opodatkowania. Wynik 508,00 zł oznacza zwykle, że policzono sam podatek 12% od podstawy, ale zapomniano o kwocie zmniejszającej podatek 300,00 zł. To błąd dość praktyczny, bo w systemach kadrowych kwota zmniejszająca działa tylko wtedy, gdy pracownik złożył odpowiednie oświadczenie, np. PIT-2. Skoro jednak w danych jest ona podana, trzeba ją zastosować. Z kolei kwoty w rodzaju 202,00 zł mogą wynikać z nieprawidłowego zaokrąglania, mieszania podstawy podatku z podstawą składki zdrowotnej albo z próbą odliczenia składki zdrowotnej od podatku. Obecnie przy typowym stosunku pracy składka zdrowotna 9% wpływa na wynagrodzenie netto, ale nie obniża zaliczki na PIT. Poprawne podejście jest proste: 4 237,00 × 12% = 508,44 zł, potem 508,44 zł - 300,00 zł = 208,44 zł i po zaokrągleniu do pełnych złotych wychodzi 208,00 zł. W pracy płacowej takie drobne różnice są istotne, bo potem wpływają na deklaracje i rozrachunki z urzędem skarbowym.