Na podstawie przedstawionego fragmentu listy płac ustal należną zaliczkę na podatek dochodowy. Pracownik złożył oświadczenie PIT-2.
| Lista płac nr 10/2026 (fragment) | |
| Wyszczególnienie | Kwota |
| Płaca zasadnicza | 4 900,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne (13,71%) | 671,79 zł |
| Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne | 4 228,21 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 250,00 zł |
| Podstawa naliczenia podatku dochodowego | 3 978,00 zł |
| Podatek dochodowy (12%) | 477,36 zł |
| Kwota zmniejszająca podatek | 300,00 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 380,54 zł |
| Należna zaliczka na podatek dochodowy | .......... |
A. 416,00 zł
B. 171,00 zł
C. 177,00 zł
D. 477,36 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2016 (arkusz A.65-X-16.01): Lista płac przeliczona na zasady 2026 r.: zaliczka 12%, kwota zmniejszająca 300 zł, bez odliczania 7,75% składki zdrowotnej.
Należna zaliczka na podatek dochodowy wynosi 177,00 zł. Liczenie trzeba zrobić dokładnie w tej kolejności, bo w płacach kolejność działań ma duże znaczenie. Najpierw z listy płac mamy już ustaloną podstawę opodatkowania: 3 978,00 zł. Powstała ona po odjęciu od przychodu składek społecznych finansowanych przez pracownika oraz kosztów uzyskania przychodu. Od tej podstawy obliczamy podatek według stawki 12%, czyli 3 978,00 × 12% = 477,36 zł. Ponieważ pracownik złożył PIT-2, pracodawca stosuje miesięczną kwotę zmniejszającą podatek 300,00 zł. Otrzymujemy więc 477,36 zł - 300,00 zł = 177,36 zł. Zaliczki na PIT zaokrągla się do pełnych złotych, więc 177,36 zł daje 177,00 zł. Ważna praktyczna rzecz: składki zdrowotnej 9% nie odejmuje się obecnie od podatku pracownika. Ona wpływa na wynagrodzenie netto, ale nie zmniejsza zaliczki podatkowej. Moim zdaniem to jeden z częstszych haczyków na listach płac, bo dawniej część składki zdrowotnej była odliczana i dużo osób dalej odruchowo próbuje ją odejmować.
W tym zadaniu łatwo pomylić kilka różnych etapów naliczania wynagrodzenia, dlatego sama obecność składki zdrowotnej w tabeli może trochę zmylić. Kwota 477,36 zł to tylko podatek obliczony od podstawy opodatkowania według stawki 12%. Nie jest to jeszcze należna zaliczka, bo pracownik złożył PIT-2, a więc pracodawca powinien zastosować miesięczną kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 300,00 zł. Pominięcie PIT-2 powoduje zawyżenie zaliczki i w praktyce pracownik dostałby za małe wynagrodzenie netto. Z kolei wynik w okolicach 416,00 zł zwykle bierze się z mieszania podstawy podatku, składek albo kosztów uzyskania przychodu w niewłaściwym miejscu. Koszty uzyskania przychodu nie są odejmowane od podatku, tylko od przychodu przy ustalaniu podstawy opodatkowania, i w tabeli ta podstawa jest już podana. Nie należy ich odejmować drugi raz. Kwota 171,00 zł sugeruje natomiast, że ktoś prawdopodobnie źle zaokrąglił, użył innej podstawy albo próbował uwzględnić element, który nie bierze udziału w ustalaniu zaliczki. Dobra praktyka w kadrach i płacach jest taka: najpierw sprawdzamy podstawę opodatkowania zaokrągloną do pełnych złotych, potem liczymy 12%, następnie odejmujemy kwotę zmniejszającą z PIT-2, a dopiero na końcu zaokrąglamy zaliczkę do pełnych złotych. Składka zdrowotna 380,54 zł jest potrąceniem z wynagrodzenia, ale nie obniża podatku dochodowego. I to jest tu kluczowe, choć na liście płac wygląda bardzo kusząco, żeby coś z nią zrobić.