Na podstawie fragmentu listy płac oblicz kwotę zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych według stawki podatkowej 12%, którą należy odprowadzić do urzędu skarbowego. Pracownik złożył oświadczenie PIT-2.
| Lista płac za marzec 2026 r. (fragment) | |
| Wyszczególnienie | Kwota |
| Wynagrodzenie brutto | 5 400,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne | 740,34 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 250,00 zł |
| Podstawa opodatkowania | 4 410,00 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne 9% | 419,37 zł |
| Kwota zmniejszająca podatek | 300,00 zł |
| Należna zaliczka na podatek dochodowy | .......... |
A. 223,00 zł
B. 494,00 zł
C. 529,00 zł
D. 229,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2015 (arkusz A.65-X-15.01): Lista płac przeliczona na zasady 2026 r.: zaliczka 12%, kwota zmniejszająca 300 zł, bez odliczania 7,75% składki zdrowotnej od podatku.
Kwota 229,00 zł wynika z prawidłowego zastosowania zasad naliczania miesięcznej zaliczki na PIT od wynagrodzenia pracownika. Najpierw bierzemy podaną w liście płac podstawę opodatkowania, czyli 4 410,00 zł. Jest ona już ustalona po odjęciu składek społecznych finansowanych przez pracownika oraz kosztów uzyskania przychodu. Następnie liczymy podatek według stawki 12%: 4 410,00 × 12% = 529,20 zł. Ponieważ pracownik złożył PIT-2, płatnik może zastosować miesięczną kwotę zmniejszającą podatek, czyli 300,00 zł. Otrzymujemy 529,20 zł - 300,00 zł = 229,20 zł. Zaliczki na podatek zaokrągla się do pełnych złotych, więc do urzędu skarbowego należy odprowadzić 229,00 zł. Ważne jest też to, że składka zdrowotna 9% nie pomniejsza już zaliczki na PIT, choć dalej jest wykazywana na liście płac. Moim zdaniem to jeden z częstszych punktów, gdzie łatwo się pomylić, bo kiedyś zasady były inne. W praktyce kadrowo-płacowej dobra kolejność działań jest kluczowa: podstawa opodatkowania, stawka podatku, kwota zmniejszająca z PIT-2, a dopiero na końcu zaokrąglenie.
Przy tym zadaniu najważniejsze jest rozdzielenie kilku pojęć, które na liście płac wyglądają podobnie, ale mają zupełnie inne znaczenie. Sama wartość 529,00 zł odpowiada w przybliżeniu podatkowi obliczonemu jako 12% od podstawy 4 410,00 zł, ale bez uwzględnienia PIT-2. To za mało, bo w treści wyraźnie podano, że pracownik złożył oświadczenie PIT-2, więc płatnik stosuje miesięczną kwotę zmniejszającą podatek 300,00 zł. Pominięcie tej kwoty powoduje zawyżenie zaliczki. Z kolei wynik 494,00 zł najczęściej bierze się z mieszania elementów listy płac albo z jakiegoś częściowego odliczenia, które nie wynika z aktualnych zasad. Trzeba pamiętać, że składka zdrowotna 9% jest potrącana z wynagrodzenia pracownika, ale nie obniża zaliczki na podatek dochodowy. Dawniej część składki zdrowotnej wpływała na podatek, więc w głowie może zostać stary schemat, ale obecnie w takim standardowym rozliczeniu pracowniczym nie odejmujemy jej od PIT. Wynik 223,00 zł sugeruje prawdopodobnie błędne zaokrąglanie, odejmowanie nie tej kwoty albo liczenie od innej podstawy niż wskazana w tabeli. W praktyce płacowej nie powinno się tu kombinować z wynagrodzeniem brutto, bo tabela podaje już podstawę opodatkowania. Poprawny tok jest prosty: 4 410,00 × 12% = 529,20 zł, potem 529,20 zł - 300,00 zł = 229,20 zł, a po zaokrągleniu do pełnych złotych wychodzi 229,00 zł. Dobra praktyka jest taka, żeby nie odejmować składki zdrowotnej od podatku i nie zaokrąglać każdego drobnego etapu bez potrzeby, bo to potem robi różnice w liście płac.