Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę zawarła z tym samym pracodawcą także umowę zlecenia. W czerwcu 2026 r. przedstawiła rachunek do umowy zlecenia nr 1. Zleceniobiorca nie złożył oświadczenia PIT-2 do tej umowy. Którą wartość należy wpisać w pozycji „Zaliczka na podatek dochodowy (12%)”?
| Rachunek do umowy zlecenia nr 1 | |
| Wyszczególnienie | Kwota |
| Przychód z umowy | 2 000,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez zleceniobiorcę | 274,20 zł |
| Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne | 1 725,80 zł |
| Koszty uzyskania przychodu 20% | 345,16 zł |
| Podstawa opodatkowania | 1 381,00 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 155,32 zł |
| Zaliczka na podatek dochodowy (12%) | ? |
A. 166,00 zł
B. 274,00 zł
C. 345,00 zł
D. 249,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2015 (arkusz A.65-X-15.05): Przeliczone na 2026 r.: zaliczka 12%, składka zdrowotna nie pomniejsza podatku.
Kwota 166,00 zł wynika z klasycznego sposobu liczenia zaliczki PIT od umowy zlecenia, gdy zleceniobiorca nie złożył PIT-2 do tej umowy. Najpierw bierzemy przychód 2 000,00 zł i pomniejszamy go o składki społeczne finansowane przez zleceniobiorcę, czyli 274,20 zł. Od tak ustalonej kwoty liczy się 20% kosztów uzyskania przychodu: 1 725,80 zł × 20% = 345,16 zł. Podstawa podatku to 2 000,00 zł - 274,20 zł - 345,16 zł = 1 380,64 zł, a do podatku zaokrągla się ją do pełnych złotych, czyli do 1 381,00 zł. Następnie 12% z 1 381,00 zł daje 165,72 zł, po zaokrągleniu 166,00 zł. Ważne: składka zdrowotna 155,32 zł nie obniża już podatku, więc nie odejmujemy jej od zaliczki. Nie stosujemy też kwoty zmniejszającej podatek, bo PIT-2 nie został złożony do tej umowy. Moim zdaniem to jest jeden z tych rachunków, gdzie najważniejsza jest kolejność działań i pilnowanie zaokrągleń, bo w kadrach nawet mała pomyłka przechodzi potem do listy płac i deklaracji.
W tym zadaniu łatwo pomylić kilka różnych wielkości, bo na rachunku do umowy zlecenia obok siebie stoją składki ZUS, koszty uzyskania przychodu, podstawa opodatkowania i składka zdrowotna. Do pozycji Zaliczka na podatek dochodowy nie przepisuje się ani składek społecznych, ani kosztów, ani składki zdrowotnej. To są elementy pomocnicze, które wpływają na rozliczenie, ale każdy w inny sposób. Składki społeczne finansowane przez zleceniobiorcę pomniejszają przychód przy ustalaniu podstawy podatku. Koszty uzyskania przychodu 20% również pomniejszają podstawę, ale nie są podatkiem. Dlatego kwota 345,16 zł, zaokrąglana czasem mylnie do 345,00 zł, nie może być zaliczką PIT, bo to koszt podatkowy, a nie zobowiązanie wobec urzędu skarbowego. Podobnie 274,20 zł to składki społeczne potrącane z wynagrodzenia, a nie podatek. W praktyce płacowej to częsta pomyłka, szczególnie gdy ktoś patrzy tylko na tabelę i szuka „ładnej” kwoty do przepisania. Z kolei wynik około 249,00 zł zwykle bierze się z zastosowania niewłaściwej stawki, na przykład historycznych 18%, albo z liczenia podatku według nieaktualnych zasad. W czerwcu 2026 r. przy tej skali stosujemy 12% od zaokrąglonej podstawy opodatkowania. Nie wolno też odejmować składki zdrowotnej od podatku, bo po zmianach podatkowych składka zdrowotna nie zmniejsza zaliczki PIT w taki sposób jak dawniej. Dodatkowo brak PIT-2 oznacza brak miesięcznej kwoty zmniejszającej podatek przy tej umowie. Poprawny tok jest więc prosty, ale trzeba go wykonać dokładnie: podstawa 1 381,00 zł × 12% = 165,72 zł, po zaokrągleniu 166,00 zł.