Osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym według stawki liniowej 19%. Składki na ubezpieczenia społeczne zostały zapłacone i zaliczone do kosztów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne podatnik odlicza od dochodu (nie przekraczają rocznego limitu odliczenia). Na podstawie danych zawartych w tabeli oblicz wysokość zaliczki na podatek dochodowy za luty 2026 roku.
| Dane narastająco od początku roku | |||
| Miesiąc | Dochód narastająco (przed odliczeniem składki zdrowotnej) | Zapłacona składka zdrowotna narastająco | Zapłacona zaliczka na podatek |
| styczeń | 30 000,00 zł | 1 470,00 zł | 5 421,00 zł |
| luty | 50 000,00 zł | 2 450,00 zł | ? |
A. 9 035,00 zł
B. 3 800,00 zł
C. 3 614,00 zł
D. 2 820,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, październik 2016 (arkusz A.65-X-16.08): Przeliczone na zasady 2026 r.: składka zdrowotna odliczana od dochodu zamiast 7,75% od podatku.
W tym zadaniu kluczowe jest rozliczenie narastające, a nie patrzenie tylko na sam luty w oderwaniu od stycznia. Podatnik jest na podatku liniowym 19%, więc najpierw ustalamy dochód do opodatkowania od początku roku. Dochód narastająco za luty wynosi 50 000,00 zł, a zapłacona składka zdrowotna narastająco 2 450,00 zł. Ponieważ w treści podano, że składka zdrowotna jest odliczana od dochodu i nie przekracza limitu, robimy: 50 000,00 zł - 2 450,00 zł = 47 550,00 zł. Następnie liczymy podatek liniowy: 47 550,00 zł × 19% = 9 034,50 zł, po zaokrągleniu do pełnych złotych daje to 9 035,00 zł. To jest podatek należny narastająco za styczeń i luty razem. Zaliczka za luty to dopiero różnica między podatkiem narastająco a zaliczką już zapłaconą za styczeń: 9 035,00 zł - 5 421,00 zł = 3 614,00 zł. Moim zdaniem to bardzo praktyczny przykład, bo w księgowości przedsiębiorcy często liczy się właśnie narastająco: dochód, odliczenia, podatek, a potem odejmuje się wcześniejsze wpłaty. Dobra praktyka jest taka, żeby zawsze sprawdzić, czy składki społeczne są już w kosztach, czy mają być jeszcze odliczane od dochodu. Tutaj są już ujęte w KPiR, więc drugi raz ich nie odejmujemy.
W tym zadaniu łatwo pomylić kilka podobnych pojęć: dochód miesięczny, dochód narastająco, podatek należny narastająco i faktyczną zaliczkę do zapłaty za dany miesiąc. Przy podatku liniowym 19% nie wystarczy wziąć samego przyrostu dochodu za luty i pomnożyć go przez stawkę podatku, bo zaliczkę ustala się w praktyce na podstawie danych narastających od początku roku. Dopiero potem odejmuje się zaliczki już zapłacone za wcześniejsze miesiące. Dlatego wynik 3 800,00 zł może wynikać z prostego obliczenia 20 000,00 zł × 19%, ale takie podejście pomija odliczenie składki zdrowotnej i mechanizm narastający. Z kolei 2 820,00 zł wygląda jak sytuacja, w której składkę zdrowotną potraktowano jak odliczenie bezpośrednio od podatku, czyli 3 800,00 zł - 980,00 zł. To jest błędne, bo w tym przypadku składka zdrowotna obniża dochód, a nie sam podatek. To niby drobna różnica, ale daje zupełnie inny wynik. Wynik 9 035,00 zł też jest logiczny na pewnym etapie rachunku, ale oznacza podatek należny narastająco za styczeń i luty, a nie zaliczkę za sam luty. Trzeba jeszcze odjąć zapłaconą już zaliczkę za styczeń, czyli 5 421,00 zł. Z mojego doświadczenia takie błędy biorą się z pośpiechu i z niedopatrzenia kolumny „zapłacona zaliczka”. W rozliczeniach podatkowych bardzo ważne jest, żeby nie dublować składek społecznych ujętych już w kosztach oraz prawidłowo rozróżniać odliczenie od dochodu i odliczenie od podatku.