Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą wybrała opodatkowanie podatkiem liniowym. W styczniu 2026 r. zapłaciła składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 490,00 zł, którą w całości odlicza od dochodu (mieści się w rocznym limicie). Na podstawie danych z podatkowej księgi przychodów i rozchodów ustal zaliczkę na podatek dochodowy za styczeń 2026 r., wiedząc, że składki na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorcy są ujęte w pozostałych wydatkach.
| Podatkowa księga przychodów i rozchodów – podsumowanie stycznia 2026 r. | |
| Kolumna | Kwota |
| Przychód – wartość sprzedanych towarów i usług | 18 000,00 zł |
| Przychód – razem | 18 000,00 zł |
| Zakup towarów handlowych i materiałów | 1 000,00 zł |
| Koszty uboczne zakupu | 0,00 zł |
| Wydatki – wynagrodzenia w gotówce i w naturze | 5 000,00 zł |
| Wydatki – pozostałe wydatki | 2 000,00 zł |
| Wydatki – razem | 7 000,00 zł |
A. 1 900,00 zł
B. 1 807,00 zł
C. 1 997,00 zł
D. 1 806,90 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, wrzesień 2015 (arkusz A.65-X-15.08): Przeliczone na zasady 2026 r.: składka zdrowotna odliczana od dochodu zamiast 7,75% od podatku; dane księgi zapisane w tabeli.
W tym zadaniu kluczowe jest poprawne ustalenie dochodu z KPiR i dopiero potem policzenie zaliczki według stawki podatku liniowego 19%. Przychód wynosi 18 000,00 zł. Do kosztów zaliczamy zakup towarów handlowych i materiałów 1 000,00 zł, wynagrodzenia 5 000,00 zł oraz pozostałe wydatki 2 000,00 zł. Razem koszty podatkowe to 8 000,00 zł, mimo że w tabeli pozycja wydatki razem obejmuje tylko wynagrodzenia i pozostałe wydatki, a nie zakup towarów. Dochód przed odliczeniem składki zdrowotnej wynosi więc 18 000,00 zł - 8 000,00 zł = 10 000,00 zł. Składka zdrowotna 490,00 zł jest odliczana od dochodu, bo podatnik rozlicza się liniowo i mieści się w rocznym limicie. Podstawa do podatku to 10 000,00 zł - 490,00 zł = 9 510,00 zł. Podatek: 9 510,00 zł × 19% = 1 806,90 zł. Zaliczki na PIT zaokrągla się do pełnych złotych, czyli wychodzi 1 807,00 zł. Ważne praktycznie: składki społeczne przedsiębiorcy są już ujęte w pozostałych wydatkach, więc nie wolno ich drugi raz odliczać od dochodu. Z mojego doświadczenia to bardzo częsty błąd w takich zadaniach, bo ktoś widzi składki i odruchowo je odejmuje jeszcze raz. W księgowości dobra praktyka jest taka, żeby najpierw sprawdzić, czy dany wydatek jest już w KPiR, a dopiero potem robić dodatkowe odliczenia poza księgą.
Jeżeli wynik wyszedł inny niż 1 807,00 zł, to najpewniej problem leży w jednym z trzech miejsc: ustaleniu kosztów z KPiR, odliczeniu składki zdrowotnej albo zaokrągleniu zaliczki. Kwota 1 900,00 zł pojawia się wtedy, gdy ktoś obliczy 19% od dochodu 10 000,00 zł i pominie odliczenie składki zdrowotnej. Przy podatku liniowym przedsiębiorca może odliczać zapłacone składki zdrowotne od dochodu, oczywiście w ramach obowiązującego limitu rocznego. W treści zadania wyraźnie podano, że składka 490,00 zł mieści się w limicie i jest odliczana w całości, więc trzeba ją uwzględnić przed naliczeniem podatku.
Wynik 1 806,90 zł jest rachunkowo blisko, ale formalnie nie jest zaliczką do wpłaty, bo zaliczkę na podatek dochodowy zaokrągla się do pełnych złotych. W praktyce księgowej to nie jest drobiazg kosmetyczny, tylko normalna zasada rozliczania zobowiązań podatkowych. Dlatego 1 806,90 zł należy zaokrąglić do 1 807,00 zł.
Kwota 1 997,00 zł wskazuje zwykle na pominięcie zakupu towarów handlowych i materiałów jako kosztu podatkowego. To jest dość zdradliwe, bo tabela pokazuje wydatki razem 7 000,00 zł, ale zakup towarów 1 000,00 zł jest osobną kolumną KPiR i też wpływa na dochód. Prawidłowe koszty wynoszą 8 000,00 zł, a nie 7 000,00 zł. Trzeba też uważać, żeby nie odliczyć ponownie składek społecznych przedsiębiorcy, ponieważ w zadaniu napisano, że są już ujęte w pozostałych wydatkach. Moim zdaniem najlepiej robić takie zadanie w kolejności: przychód, wszystkie koszty z KPiR, dochód, odliczenia od dochodu, podatek 19%, zaokrąglenie. Wtedy łatwiej nie zgubić żadnej pozycji i nie policzyć czegoś podwójnie.
Wynik 1 806,90 zł jest rachunkowo blisko, ale formalnie nie jest zaliczką do wpłaty, bo zaliczkę na podatek dochodowy zaokrągla się do pełnych złotych. W praktyce księgowej to nie jest drobiazg kosmetyczny, tylko normalna zasada rozliczania zobowiązań podatkowych. Dlatego 1 806,90 zł należy zaokrąglić do 1 807,00 zł.
Kwota 1 997,00 zł wskazuje zwykle na pominięcie zakupu towarów handlowych i materiałów jako kosztu podatkowego. To jest dość zdradliwe, bo tabela pokazuje wydatki razem 7 000,00 zł, ale zakup towarów 1 000,00 zł jest osobną kolumną KPiR i też wpływa na dochód. Prawidłowe koszty wynoszą 8 000,00 zł, a nie 7 000,00 zł. Trzeba też uważać, żeby nie odliczyć ponownie składek społecznych przedsiębiorcy, ponieważ w zadaniu napisano, że są już ujęte w pozostałych wydatkach. Moim zdaniem najlepiej robić takie zadanie w kolejności: przychód, wszystkie koszty z KPiR, dochód, odliczenia od dochodu, podatek 19%, zaokrąglenie. Wtedy łatwiej nie zgubić żadnej pozycji i nie policzyć czegoś podwójnie.