Monika Wolska prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu i nie zatrudnia pracowników. W okresie od 4 do 20 maja chorowała i otrzymała zwolnienie lekarskie. Które dokumenty musi złożyć w ZUS, aby otrzymać zasiłek chorobowy?
A. ZUS Z-3a, ZUS ZZA
B. ZUS ZLA, ZUS Z-3b
C. ZUS Z-3b, ZUS RSA
D. ZUS Z-3, ZUS DRA
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2016 (arkusz A.65-X-16.01).
Właściwy zestaw dokumentów to ZUS ZLA oraz ZUS Z-3b. W tej sytuacji Monika prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, nie ma pracowników i jest objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, więc zasiłek chorobowy wypłaca jej ZUS, a nie pracodawca. Zwolnienie lekarskie, czyli tradycyjnie ZUS ZLA, potwierdza niezdolność do pracy w konkretnym okresie, tutaj od 4 do 20 maja. Dzisiaj w praktyce najczęściej działa to jako e-ZLA, czyli elektroniczne zwolnienie lekarskie, ale sens dokumentu jest ten sam: ZUS musi mieć informację, że lekarz stwierdził chorobę. Formularz ZUS Z-3b jest natomiast zaświadczeniem płatnika składek dla osób prowadzących działalność, osób współpracujących oraz duchownych. Podaje się tam dane potrzebne do ustalenia prawa do zasiłku i jego podstawy, np. okres ubezpieczenia chorobowego, informacje o działalności i składkach. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: pracownik ma zwykle Z-3, zleceniobiorca często Z-3a, a przedsiębiorca składa Z-3b. W praktyce księgowej trzeba też sprawdzić, czy składki chorobowe były opłacane terminowo, bo przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym ma to duże znaczenie dla prawa do świadczenia.
W tym pytaniu łatwo pomylić dokumenty zgłoszeniowe, rozliczeniowe i zasiłkowe, a to są jednak zupełnie różne rzeczy. ZUS ZZA służy do zgłoszenia wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego, więc nie jest dokumentem potrzebnym do wypłaty zasiłku chorobowego. Jeżeli ktoś widzi skrót ZUS i myśli, że każdy formularz będzie pasował do sprawy choroby, to właśnie tutaj pojawia się typowy błąd. ZUS Z-3a także nie jest właściwy dla przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą. Ten formularz dotyczy zaświadczenia płatnika składek dla osób ubezpieczonych innych niż pracownicy, ale w praktyce nie zastępuje Z-3b przewidzianego dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność. Formularz ZUS Z-3 jest z kolei typowy dla pracowników, czyli osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy. Monika nie zatrudnia się sama jako pracownik we własnej firmie, tylko występuje jako osoba prowadząca działalność. ZUS DRA to deklaracja rozliczeniowa składana do rozliczenia składek, a nie wniosek ani zaświadczenie do ustalenia zasiłku. Może mieć znaczenie przy miesięcznych rozliczeniach, zwłaszcza gdy po przyznaniu zasiłku obniża się podstawę składek społecznych za okres choroby, ale to już inny etap. ZUS RSA służy do raportowania przerw w opłacaniu składek i wypłaconych świadczeń, zwykle w rozliczeniach płatnika za ubezpieczonych. Nie jest podstawowym dokumentem, który samotny przedsiębiorca składa po to, by ZUS ustalił prawo do zasiłku chorobowego. Najbezpieczniej zapamiętać: przy chorobie przedsiębiorcy potrzebne jest zwolnienie lekarskie oraz ZUS Z-3b, bo ZUS musi mieć i dowód niezdolności do pracy, i dane do wyliczenia świadczenia.