Osoba fizyczna mająca prawo do emerytury wykonała w maju 2026 r. dwie umowy zlecenia zawarte z różnymi zleceniodawcami:
- pierwszą od 1 maja 2026 r. na kwotę 5 000,00 zł,
- drugą od 15 maja 2026 r. na kwotę 3 000,00 zł.
Z tytułu drugiej umowy zlecenia zleceniobiorca podlegał obowiązkowo ubezpieczeniu
A. emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu.
B. emerytalnemu i rentowemu.
C. tylko zdrowotnemu.
D. emerytalnemu, rentowemu i zdrowotnemu.
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2017 (arkusz A.65-X-17.06): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tej sytuacji obowiązkowe z drugiej umowy zlecenia jest tylko ubezpieczenie zdrowotne. Kluczowy jest tutaj zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych, czyli sytuacja, gdy ta sama osoba ma kilka umów zlecenia w tym samym czasie. Osoba mająca prawo do emerytury nie jest z automatu zwolniona ze składek społecznych ze zlecenia, ale przy kilku zleceniach stosuje się zasadę minimalnej podstawy. Jeżeli z pierwszej umowy zlecenia podstawa składek emerytalnych i rentowych osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie, to z kolejnej umowy emerytalne i rentowe nie są już obowiązkowe. W maju 2026 r. pierwsza umowa opiewa na 5 000,00 zł, więc przy założeniu spełnienia progu minimalnego wynagrodzenia druga umowa nie tworzy obowiązkowych składek społecznych. Nadal jednak trzeba naliczyć składkę zdrowotną, bo ubezpieczenie zdrowotne przy umowie zlecenia jest obowiązkowe z każdego tytułu, który stanowi tytuł do tego ubezpieczenia. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba więc dobrze sprawdzić daty umów, podstawę oskładkowania z pierwszej umowy i dokumenty zgłoszeniowe do ZUS. Moim zdaniem to jeden z tych przypadków, gdzie sama informacja „emeryt” nie wystarcza, bo najważniejszy jest jeszcze zbieg zleceń i wysokość podstawy składek.
Najczęstszy błąd w tym pytaniu polega na automatycznym uznaniu, że skoro osoba ma prawo do emerytury, to ze zlecenia nie opłaca się żadnych składek społecznych albo odwrotnie: że każda umowa zlecenia zawsze rodzi pełny pakiet składek ZUS. To nie jest takie proste. Emeryt wykonujący umowę zlecenia zasadniczo może podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a gdy te ubezpieczenia są obowiązkowe, dochodzi też co do zasady ubezpieczenie wypadkowe oraz zdrowotne. Jednak przy kilku umowach zlecenia zawartych z różnymi zleceniodawcami trzeba zastosować reguły zbiegu tytułów do ubezpieczeń. Jeżeli wcześniejsza umowa daje podstawę do składek społecznych na poziomie co najmniej minimalnego wynagrodzenia, kolejna umowa nie musi już być obowiązkowo objęta składkami emerytalnymi i rentowymi. Wtedy ubezpieczenie wypadkowe też nie występuje obowiązkowo, bo jest ono związane z obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi przy zleceniu. Nieprawidłowe jest więc przyjmowanie, że z drugiej umowy trzeba naliczyć emerytalne, rentowe, wypadkowe i zdrowotne, bo pomija to fakt, że pierwsza umowa na 5 000,00 zł zabezpiecza już wymagany próg. Nieprawidłowe jest też ograniczenie odpowiedzi tylko do emerytalnego i rentowego, bo gdyby te składki były obowiązkowe, należałoby rozważyć również zdrowotne, a często także wypadkowe. W praktyce dobry dział kadr najpierw ustala kolejność zawarcia i wykonywania umów, wysokość podstawy składek oraz ewentualne inne tytuły ubezpieczeniowe, a dopiero potem wybiera schemat zgłoszenia i rozliczenia w ZUS. Z mojego doświadczenia właśnie pominięcie tej kolejności robi najwięcej zamieszania.