Który formularz powinien wypełnić płatnik składek, aby osobę zatrudnioną na umowę zlecenie zgłosić tylko do ubezpieczenia zdrowotnego?
A. ZUS ZUA
B. ZUS ZUIA
C. ZUS ZZA
D. ZUS ZWUA
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2024 (arkusz A.65-SG-24.01).
Formularz ZUS ZZA jest właściwy wtedy, gdy płatnik składek zgłasza daną osobę wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego, bez obejmowania jej ubezpieczeniami społecznymi. Przy umowie zlecenia taka sytuacja może wystąpić np. gdy zleceniobiorca ma już inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, na przykład pracuje na etacie z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym, a ze zlecenia trzeba opłacać tylko składkę zdrowotną. W praktyce kadrowo-płacowej bardzo ważne jest dobranie formularza do faktycznego zakresu ubezpieczeń, bo od tego zależy poprawność konta ubezpieczonego w ZUS i późniejsze rozliczenia w dokumentach miesięcznych. ZUS ZZA służy właśnie do zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego albo zmiany danych w tym zakresie. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: jeśli są ubezpieczenia społeczne plus zdrowotne, zwykle myślimy o ZUS ZUA, a jeśli samo zdrowotne, to ZUS ZZA. Dobra praktyka to najpierw ustalić tytuły ubezpieczeniowe zleceniobiorcy, zebrać oświadczenie od osoby zatrudnionej, a dopiero potem wysłać zgłoszenie do ZUS w wymaganym terminie, zasadniczo w ciągu 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczenia.
W tym pytaniu łatwo pomylić formularze, bo wszystkie dotyczą osoby ubezpieczonej i systemu ZUS, ale ich funkcje są różne. ZUS ZUA nie jest najlepszym wyborem, gdy zleceniobiorca ma być zgłoszony tylko do ubezpieczenia zdrowotnego. Ten druk stosuje się przy zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, czyli wtedy, gdy dana osoba podlega np. ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, a czasem także chorobowemu oraz zdrowotnemu. Przy zleceniu trzeba więc najpierw ustalić, czy występuje zbieg tytułów do ubezpieczeń, bo samo podpisanie umowy zlecenia nie zawsze oznacza pełny pakiet składek społecznych. ZUS ZUIA też nie pasuje, ponieważ służy do zmiany danych identyfikacyjnych osoby ubezpieczonej, takich jak PESEL, nazwisko czy inne dane osobowe, a nie do zgłaszania zakresu ubezpieczeń. Z kolei ZUS ZWUA wykorzystuje się przy wyrejestrowaniu z ubezpieczeń, na przykład po zakończeniu umowy albo ustaniu obowiązku ubezpieczeniowego. Typowy błąd polega na kierowaniu się samą nazwą ZUS i wybieraniu formularza trochę na pamięć, bez sprawdzenia, czy chodzi o zgłoszenie, zmianę danych, czy wyrejestrowanie. W dokumentacji kadrowo-płacowej to ma duże znaczenie, bo źle dobrany druk może spowodować niezgodności na koncie ubezpieczonego i konieczność składania korekt. Dla samego ubezpieczenia zdrowotnego właściwy jest ZUS ZZA, i tego warto się trzymać przy rozliczaniu takich przypadków.