Zleceniodawca podpisał umowę zlecenia z osobą w wieku 27 lat na kwotę 3 000,00 zł brutto. Koszty uzyskania przychodu wynoszą 600,00 zł, a zleceniobiorca jest zatrudniony na pełny etat w innym zakładzie i nie wniósł o objęcie go dobrowolnymi ubezpieczeniami. Oblicz kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne finansowanej przez zleceniobiorcę.
A. 186,00 zł
B. 216,00 zł
C. 232,50 zł
D. 270,00 zł
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2022 (arkusz A.65-SG-22.06).
Kwota 270,00 zł jest prawidłowa, bo przy umowie zlecenia składkę zdrowotną liczy się od podstawy wymiaru składki zdrowotnej, a nie od dochodu podatkowego po kosztach uzyskania przychodu. W tym zadaniu zleceniobiorca ma 27 lat i jest zatrudniony na pełny etat w innym zakładzie, więc zasadniczo z umowy zlecenia nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, o ile z etatu ma co najmniej minimalne wynagrodzenie. Nie wniósł też o dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe, więc nie potrącamy z tej umowy składek społecznych finansowanych przez zleceniobiorcę. Podstawa zdrowotnego wynosi więc całe 3 000,00 zł brutto. Składka zdrowotna to 9%, czyli 3 000,00 × 9% = 270,00 zł. Koszty uzyskania przychodu 600,00 zł przydadzą się przy obliczaniu zaliczki na podatek, ale nie obniżają podstawy składki zdrowotnej. Moim zdaniem to jeden z częstszych haczyków w płacach: trzeba oddzielać rozliczenie ZUS od rozliczenia PIT, bo te podstawy nie zawsze liczy się tak samo.
W tym zadaniu łatwo pomylić podstawę do składki zdrowotnej z podstawą opodatkowania. Koszty uzyskania przychodu w wysokości 600,00 zł nie służą do obliczenia składki zdrowotnej. One są elementem rozliczenia podatku dochodowego, czyli wpływają na dochód do PIT, a nie na podstawę wymiaru składek ZUS. Dlatego wynik 216,00 zł zwykle bierze się z myślenia: 3 000,00 zł minus 600,00 zł daje 2 400,00 zł, a potem 9% od tej kwoty. To wygląda logicznie, ale jest nieprawidłowe dla składki zdrowotnej. Równie częsty błąd to użycie dawnej stawki 7,75%, która kiedyś miała znaczenie przy odliczaniu części składki zdrowotnej od podatku. Obecnie w takim zadaniu nie liczymy składki jako 7,75% ani od kwoty brutto, ani od kwoty pomniejszonej o koszty podatkowe. Stąd wartości 232,50 zł oraz 186,00 zł wynikają z zastosowania nieaktualnego albo niewłaściwego mechanizmu. Dobra praktyka kadrowo-płacowa jest taka, żeby najpierw ustalić tytuł do ubezpieczeń: tutaj zleceniobiorca pracuje na pełny etat w innym miejscu i nie zgłasza się do dobrowolnych ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji z tej umowy pozostaje składka zdrowotna. Skoro nie ma składek społecznych potrącanych z tego zlecenia, podstawa zdrowotna nie jest o nie pomniejszana i wynosi pełne 3 000,00 zł. Dopiero od tej podstawy stosujemy 9%, co daje 270,00 zł. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać prostą kolejność: najpierw ZUS i tytuł ubezpieczenia, potem podstawa zdrowotna, a dopiero później podatki i koszty uzyskania przychodu.