Klub sportowy zawarł umowę zlecenia z osobą, która jest zatrudniona u innego pracodawcy na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem 5 000 zł (wyższym od minimalnego). Tabela przedstawia fragment rachunku do umowy zlecenia. Na podstawie fragmentu rachunku oblicz kwotę do wypłaty.
| Wyszczególnienie | Kwota |
| Kwota brutto | 3 000,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne | 0,00 zł |
| Podstawa wymiaru składki zdrowotnej | 3 000,00 zł |
| Koszty uzyskania przychodu 20% | 600,00 zł |
| Podstawa opodatkowania | 2 400,00 zł |
| Zaliczka na podatek dochodowy 12% (do urzędu skarbowego) | 288,00 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne 9% | 270,00 zł |
| Do wypłaty | .......... |
A. 2 712,00 zł
B. 2 442,00 zł
C. 2 730,00 zł
D. 2 370,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, październik 2013 (arkusz A.65-X-13.10): Rachunek przeliczony na zasady 2026 r. (zaliczka 12%, składka zdrowotna bez odliczania 7,75% od podatku, wynagrodzenie z etatu 5 000 zł).
Kwota 2 442,00 zł wynika z klasycznego rozliczenia rachunku do umowy zlecenia, gdy zleceniobiorca ma już umowę o pracę u innego pracodawcy i zarabia tam co najmniej minimalne wynagrodzenie. W takiej sytuacji, przy założeniu że nie zgłosił się dobrowolnie do ubezpieczeń społecznych, od zlecenia nie nalicza się składek emerytalnej, rentowej i chorobowej. Zostaje jednak składka zdrowotna, bo w tabeli podano podstawę 3 000,00 zł i składkę 9%, czyli 270,00 zł. Koszty uzyskania przychodu 20% nie są kwotą wypłacaną ani potrącaną z wynagrodzenia. One służą tylko do obniżenia podstawy opodatkowania: 3 000,00 zł - 600,00 zł = 2 400,00 zł. Zaliczka PIT wynosi 12% od tej podstawy, czyli 288,00 zł. Do wypłaty liczymy więc: 3 000,00 zł - 270,00 zł - 288,00 zł = 2 442,00 zł. Moim zdaniem najważniejsze jest tu rozróżnienie, co jest kosztem podatkowym, a co realnym potrąceniem z wypłaty. W praktyce kadrowo-płacowej tak właśnie sprawdza się rachunek: brutto minus składki finansowane przez zleceniobiorcę minus zaliczka podatku daje kwotę netto, czyli przelew dla osoby wykonującej zlecenie.
Przy tym zadaniu łatwo pomylić elementy rachunku, bo w tabeli pojawia się kilka kwot, ale nie każda z nich obniża wypłatę wprost. Kwota 2 730,00 zł powstałaby wtedy, gdy od brutto odejmie się tylko składkę zdrowotną 270,00 zł, a pominie zaliczkę na podatek dochodowy. To jest typowy błąd: składka zdrowotna idzie do ZUS, ale zaliczka PIT też jest potrąceniem z wynagrodzenia i płatnik przekazuje ją do urzędu skarbowego. Z kolei 2 712,00 zł sugeruje odjęcie wyłącznie podatku 288,00 zł, bez składki zdrowotnej. To też nie pasuje do rachunku, bo tabela wyraźnie wskazuje podstawę składki zdrowotnej 3 000,00 zł oraz składkę 9%, czyli 270,00 zł. W obecnych zasadach składka zdrowotna nie pomniejsza zaliczki podatkowej tak jak kiedyś bywało w starszych schematach, więc trzeba ją potrącić osobno. Kwota 2 370,00 zł może wynikać z błędnego naliczenia podatku od całego brutto, czyli bez uwzględnienia 20% kosztów uzyskania przychodu, albo z potraktowania kosztów jako realnego potrącenia z wypłaty. A to jest niepoprawne, bo koszty uzyskania przychodu służą tylko do wyliczenia podstawy opodatkowania, nie zabierają pieniędzy zleceniobiorcy. Dobra praktyka w płacach jest taka, żeby najpierw ustalić tytuł do ubezpieczeń, potem podstawy składek i podatku, a dopiero na końcu policzyć netto. Tutaj poprawny schemat to brutto 3 000,00 zł minus zdrowotna 270,00 zł minus PIT 288,00 zł, więc wypłata wynosi 2 442,00 zł.