Przedsiębiorca zawarł z 36-letnim Julianem Wąsem umowę zlecenia, w której ustalono wynagrodzenie brutto w wysokości 3 200,00 zł (100 godzin po 32,00 zł/godzinę). Dla zleceniobiorcy umowa ta stanowi jedyny tytuł do ubezpieczeń społecznych. Ile wyniesie łączna kwota składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez zleceniobiorcę, jeżeli nie wyraził on zgody na objęcie go dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym?
A. 255,57 zł
B. 360,32 zł
C. 615,89 zł
D. 438,72 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2019 (arkusz A.65-X-19.06): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tej sytuacji podstawą wymiaru składek społecznych jest pełne wynagrodzenie brutto z umowy zlecenia, czyli 3 200,00 zł. Skoro Julian Wąs ma 36 lat, umowa zlecenia jest jego jedynym tytułem do ubezpieczeń społecznych, to obowiązkowo podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym. Nie liczymy jednak składki chorobowej, bo przy zleceniu jest ona dobrowolna i zleceniobiorca nie wyraził zgody na objęcie tym ubezpieczeniem. Finansowane przez zleceniobiorcę są więc: składka emerytalna 9,76% oraz rentowa 1,50%. Razem daje to 11,26%. Obliczenie wygląda tak: 3 200,00 zł × 11,26% = 360,32 zł. To właśnie łączna kwota składek na ubezpieczenia społeczne potrącanych z wynagrodzenia zleceniobiorcy. Moim zdaniem kluczowe w takich zadaniach jest spokojne oddzielenie składek społecznych od zdrowotnej, bo w praktyce kadrowo-płacowej to bardzo częsty punkt pomyłek. W dobrej liście płac najpierw ustala się tytuł do ubezpieczeń, potem obowiązkowe i dobrowolne składki, a dopiero później przechodzi się do zdrowotnej i podatku.
W tym zadaniu łatwo pomylić kilka różnych etapów naliczania wynagrodzenia z umowy zlecenia. Kwota 438,72 zł wynikałaby z doliczenia składki chorobowej 2,45%, czyli z zastosowania łącznie 13,71% od podstawy 3 200,00 zł. Taki wariant byłby prawidłowy tylko wtedy, gdyby zleceniobiorca zgłosił chęć objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W treści jest jednak wyraźnie wskazane, że nie wyraził na to zgody, więc chorobowego nie potrącamy. Kwota 255,57 zł to typowa wartość składki zdrowotnej liczona od podstawy po pomniejszeniu o składki społeczne finansowane przez zleceniobiorcę: 3 200,00 zł - 360,32 zł = 2 839,68 zł, a 9% z tej podstawy daje właśnie 255,57 zł. Problem w tym, że pytanie dotyczy wyłącznie składek na ubezpieczenia społeczne, nie zdrowotnej. Z kolei 615,89 zł to suma składek społecznych 360,32 zł i zdrowotnej 255,57 zł. Taka kwota może się pojawić na rachunku do umowy zlecenia jako większa część potrąceń, ale nie jest odpowiedzią na pytanie o same składki społeczne finansowane przez zleceniobiorcę. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd polega na wrzucaniu do jednego worka emerytalnej, rentowej, chorobowej i zdrowotnej, a one mają różny charakter, różne podstawy i różne zasady obowiązkowości. Tutaj poprawne podejście to: ustalić podstawę 3 200,00 zł, wybrać tylko obowiązkowe składki społeczne po stronie zleceniobiorcy, czyli 9,76% i 1,50%, a następnie policzyć 3 200,00 zł × 11,26% = 360,32 zł.