Jakie składki na ubezpieczenie społeczne obowiązkowo finansuje pracownik, który zawarł umowę zlecenia z własnym pracodawcą?
A. Emerytalne, wypadkowe, zdrowotne.
B. Emerytalne, rentowe, zdrowotne.
C. Emerytalne, rentowe, chorobowe.
D. Emerytalne, rentowe, wypadkowe.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2024 (arkusz A.65-SG-24.06).
Odpowiedź jest prawidłowa, bo przy umowie zlecenia zawartej z własnym pracodawcą zleceniobiorca jest dla celów ZUS traktowany praktycznie tak jak pracownik. Taka umowa nie jest rozliczana jak zwykłe zlecenie z osobą obcą, tylko przychód ze zlecenia dolicza się do podstawy wymiaru składek ze stosunku pracy. Pracownik obowiązkowo finansuje ze swoich środków część składek społecznych: emerytalną, rentową i chorobową. W praktyce oznacza to potrącenie ich z wynagrodzenia brutto na liście płac albo w rozliczeniu przygotowanym przez dział kadr i płac. Składka emerytalna i rentowa są dzielone między pracownika i pracodawcę, natomiast chorobowa jest finansowana przez pracownika. Z mojego doświadczenia najłatwiej zapamiętać to tak: jeśli ktoś jest pracownikiem, to chorobowe nie jest dobrowolne jak przy zwykłym zleceniu, tylko obowiązkowe. Składka wypadkowa nie pasuje do tej odpowiedzi, bo finansuje ją płatnik, czyli pracodawca. Składka zdrowotna też jest ważna w rozliczeniu, ale formalnie nie jest składką na ubezpieczenie społeczne, tylko na ubezpieczenie zdrowotne. Dobra praktyka kadrowa to sprawdzić, czy zlecenie jest zawarte z własnym pracodawcą albo wykonywane na jego rzecz, bo wtedy sposób oskładkowania zmienia się bardzo konkretnie.
W tym pytaniu łatwo pomylić dwa różne porządki: rodzaje ubezpieczeń oraz to, kto faktycznie finansuje daną składkę. Sam fakt, że przychód z umowy zlecenia zawartej z własnym pracodawcą podlega oskładkowaniu szeroko, nie oznacza jeszcze, że każdą składkę opłaca z własnej kieszeni pracownik. Trzeba rozdzielić składki społeczne od zdrowotnej oraz część finansowaną przez ubezpieczonego od części finansowanej przez płatnika. Składka zdrowotna jest potrącana z wynagrodzenia, ale nie jest składką na ubezpieczenie społeczne. Dlatego zestawy zawierające zdrowotne nie odpowiadają dokładnie na pytanie, bo pytanie dotyczy składek społecznych. To taki klasyczny haczyk w kadrach i płacach, moim zdaniem bardzo praktyczny. Składka wypadkowa również często wprowadza zamieszanie. Jest ona składką społeczną, ale finansuje ją pracodawca jako płatnik składek, a nie pracownik. Nie można więc powiedzieć, że pracownik obowiązkowo ją finansuje. Błąd myślowy polega zwykle na tym, że ktoś widzi na deklaracjach ZUS składki emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne, a potem wrzuca je do jednego worka. W prawidłowym rozliczeniu listy płac trzeba patrzeć dokładniej: pracownik finansuje emerytalną, rentową i chorobową, a pracodawca finansuje między innymi swoją część emerytalnej i rentowej oraz składkę wypadkową. Przy zleceniu z własnym pracodawcą chorobowe nie działa jak dobrowolne chorobowe przy zwykłej umowie zlecenia, tylko jest obowiązkowe, bo tytuł jest traktowany jak pracowniczy. To jest ważne przy naliczaniu wynagrodzenia netto i przy poprawnym sporządzaniu dokumentów rozliczeniowych do ZUS.