Kwalifikacja: TKO.06 - Montaż i eksploatacja środków transportu szynowego

W tym zagadnieniu kluczowe jest zrozumienie, że czuwak aktywny ma kontrolować świadomą czujność maszynisty, a nie jakiekolwiek przypadkowe działania przy pulpicie. Częsty błąd myślowy polega na tym, że skoro maszynista i tak obsługuje nastawnik jazdy, to można by na tej podstawie oceniać jego przytomność. Okresowa zmiana położenia nastawnika nie jest jednak wiarygodnym kryterium, bo pociąg może jechać dłuższy czas ze stałą prędkością, bez potrzeby regulacji nastawnika. System bezpieczeństwa nie może zakładać, że ktoś będzie „dla zasady” kręcił nastawnikiem tylko po to, żeby coś potwierdzić. To byłoby sprzeczne z prawidłową techniką prowadzenia pociągu i z zasadą racjonalnego sterowania trakcją. Równie mylący jest pomysł stałego trzymania wciśniętego przycisku czujności. Na pierwszy rzut oka wydaje się to prostsze – jak maszynista puści, to znaczy że coś jest nie tak. Tyle że w praktyce takie rozwiązanie generuje inne ryzyka. Człowiek bardzo szybko przyzwyczaja się do stałego nacisku, może nawet zablokować przycisk jakimś przedmiotem, a system przestaje realnie oceniać jego stan. Z punktu widzenia ergonomii pracy i przepisów BHP długotrwałe utrzymywanie nacisku też jest niefunkcjonalne i po prostu męczące. Dobre systemy bezpieczeństwa unikają wymuszania ciągłych, nienaturalnych czynności, bo to prowokuje do obchodzenia zabezpieczeń. Pojawia się też koncepcja wykorzystania kamery monitorującej zachowanie maszynisty jako podstawy działania czuwaka. Monitoring w kabinie może oczywiście istnieć, ale pełni zupełnie inną rolę – najczęściej dowodową, szkoleniową albo kontrolną. Analiza obrazu z kamery nie jest standardowym, certyfikowanym sposobem oceny czujności w klasycznych systemach czuwaka aktywnego. Systemy bezpieczeństwa w kolejach muszą być oparte na prostych, powtarzalnych, łatwych do zweryfikowania sygnałach wejściowych, a nie na subiektywnej interpretacji obrazu. Współczesne standardy i dobre praktyki stawiają na jednoznaczne działania potwierdzające czujność, wykonywane co określony czas, czyli właśnie okresowe naciśnięcie przycisku czuwaka. Wszystkie wspomniane alternatywy albo nie gwarantują wiarygodnej oceny stanu maszynisty, albo są sprzeczne z ergonomią pracy i logiką systemów bezpieczeństwa, dlatego nie są uznawane za prawidłowy sposób działania czuwaka aktywnego.