Kwalifikacja: TKO.06 - Montaż i eksploatacja środków transportu szynowego

Wiele osób patrząc na pantograf, instynktownie skupia się na jego części roboczej, czyli na ślizgaczu, profilu nabieżnika czy grubości nakładki węglowej, i próbuje na tej podstawie określić, do jakiego napięcia jest przeznaczony. To dość typowe uproszczenie: skoro ślizgacz styka się bezpośrednio z przewodem jezdnym, to wydaje się, że właśnie on powinien „definiować” system zasilania. W rzeczywistości jednak profil nabieżnika dobierany jest głównie do geometrii sieci trakcyjnej, prędkości jazdy, rodzaju przewodu i wymogów zużycia, a nie do samej wartości napięcia. Pantograf o tym samym profilu ślizgu może pracować w różnych systemach, jeżeli tylko reszta konstrukcji spełnia wymagania izolacyjne. Podobnie z grubością nakładki węglowej – jej wymiary i materiał dobiera się pod kątem trwałości, oporu elektrycznego, współpracy z siecią i dopuszczalnych prądów obciążenia, a nie jako główne kryterium podziału na 3 kV DC i 25 kV AC. Grubsza lub cieńsza nakładka wpływa na czas eksploatacji i ryzyko przegrzania, ale nie rozstrzyga o wymaganych odstępach izolacyjnych dla wysokiego napięcia. Często pojawia się też mylne przekonanie, że to kształt podstawy pantografu determinuje jego przeznaczenie. Owszem, podstawa jest ważna konstrukcyjnie: zapewnia sztywność, mocowanie do dachu, miejsce dla elementów napędowych i łożysk, ale z punktu widzenia izolacji wysokonapięciowej kluczowe są elementy między częścią przewodzącą a konstrukcją pojazdu, czyli właśnie izolatory. Kształt podstawy może się różnić między producentami, typami lokomotyw czy z uwagi na aerodynamikę, jednak sam w sobie nie mówi nic pewnego o napięciu 3 kV DC czy 25 kV AC. Sedno sprawy leży w wymaganych odstępach powietrznych i drogach upływu, które rosną wraz ze wzrostem napięcia i zależą też od rodzaju prądu. Te parametry realizuje się poprzez odpowiednią wysokość i geometrię izolatora wsporczoego. Jeśli izolator jest za niski jak na 25 kV AC, to nawet najlepszy profil ślizgu czy idealna podstawa nie zapewnią bezpiecznej pracy, bo ryzyko przeskoku łuku do konstrukcji dachu będzie zbyt duże. Dlatego przy analizie pantografu pod kątem systemu zasilania zawsze warto mentalnie „odsunąć się” od samego ślizgacza i spojrzeć na układ izolacyjny między głowicą pantografu a pudłem pojazdu – to tam kryje się prawdziwa odpowiedź, dla jakiego napięcia ten osprzęt został zaprojektowany.