Na zdjęciu widać odbierak nożycowy, który jest jednym z najczęściej spotykanych typów pantografów montowanych na lokomotywach i innych pojazdach szynowych zasilanych z sieci trakcyjnej. Charakterystyczna dla odbieraka nożycowego jest jego konstrukcja przypominająca dwa połączone ze sobą równoległoboki, pozwalająca na stabilne utrzymywanie styku ze stalową liną jezdną przy różnych wysokościach i naciskach, co minimalizuje ryzyko rozłączeń i iskrzenia. W codziennej eksploatacji docenia się jego niezawodność oraz prostotę serwisowania – naprawy i przeglądy tych odbieraków nie sprawiają większych problemów, a dostępność części jest bardzo dobra. Standardy branżowe, np. wytyczne UIC dotyczące konstrukcji urządzeń odbiorczych prądu, kładą nacisk na bezpieczeństwo oraz pewność kontaktu – odbierak nożycowy spełnia te wymogi świetnie, nawet przy dużych prędkościach czy trudnych warunkach atmosferycznych. Moim zdaniem, jeśli ktoś rozpoznaje odbieraki po kształcie, to właśnie nożycowy jest najbardziej rozpoznawalny, bo te „nożyce” trudno z czymkolwiek pomylić. Praktycznie wszystkie polskie lokomotywy elektryczne, które widuję na szlaku, wykorzystują właśnie ten typ – to sprawdzona i powszechna konstrukcja.
Rozpoznawanie typów odbieraków prądu to jedna z podstawowych umiejętności w branży kolejowej i warto wiedzieć, czym różnią się poszczególne konstrukcje. Odbieraki rolkowe były wykorzystywane głównie w starych tramwajach i mają zupełnie odmienny wygląd – są oparte o pionowo ustawiony pręt zakończony rolką, który styka się z przewodem jezdnym, ale takie rozwiązanie już praktycznie nie występuje we współczesnych pociągach, zwłaszcza na kolei. Odbierak belkowy to z kolei bardzo prosty mechanizm z pojedynczą poziomą belką, właściwie nieużywany na większą skalę w nowoczesnych pojazdach szynowych, bo nie zapewnia stabilnego kontaktu przy wyższych prędkościach – czasem można go spotkać w muzealnych pojazdach albo na zabytkowych liniach. Jeśli chodzi o odbierak łyżwowy, charakteryzuje się płaską powierzchnią styku, przypominającą łyżwę, i występuje głównie w tramwajach i w starszych periodycznych konstrukcjach, ale nie w klasycznych lokomotywach elektrycznych. Najczęściej spotykane w pociągach dalekobieżnych są właśnie odbieraki nożycowe, które – dzięki swojej geometrii i systemowi sprężyn – gwarantują równomierny nacisk na przewód jezdny i niezawodne zasilanie nawet przy dynamicznych zmianach wysokości sieci. Z mojego doświadczenia wynika, że zamieszanie między typami odbieraków bierze się głównie z nieznajomości ich budowy oraz przeznaczenia – dobrze jest popatrzeć na konstrukcję, zwrócić uwagę na charakterystyczny zarys i sposób unoszenia się odbieraka. Współczesne normy i procedury utrzymaniowe wręcz wymagają rozróżniania tych rozwiązań – to podstawa bezpieczeństwa i efektywnej pracy na kolei.
