Dobrze rozpoznane! Symbol SU w schematach elektrycznych pojazdów trakcyjnych najczęściej oznacza stycznik uziemienia, a PR – przekaźnik różnicowy. Te dwa elementy pełnią bardzo ważne funkcje w układzie zasilania zespołu trakcyjnego. Stycznik uziemienia (SU) służy do bezpiecznego rozładowania i zabezpieczenia obwodów trakcyjnych na czas prac serwisowych lub w przypadku awarii, eliminując ryzyko porażenia prądem – jest to podstawa każdej procedury BHP na kolei. Przekaźnik różnicowy (PR) natomiast to jeden z kluczowych elementów zabezpieczeń – wykrywa prądy upływowe lub różnicowe, co pozwala bardzo szybko reagować na zwarcia lub inne nieprawidłowości, zanim dojdzie do uszkodzenia urządzeń czy zagrożenia dla ludzi. Moim zdaniem znajomość tych oznaczeń to absolutna podstawa dla każdego, kto ma do czynienia z ruchem kolejowym czy serwisem pojazdów. W praktyce podczas przeglądów, testów i prac przy układach napędowych zawsze zwraca się uwagę na prawidłowe działanie stycznika uziemienia oraz czułość i reakcję przekaźnika różnicowego. Takie elementy występują zarówno w klasycznych lokomotywach, jak i nowoczesnych zespołach trakcyjnych, dlatego bardzo warto wiedzieć, jak są oznaczane i za co odpowiadają. Takie standardy oznaczeń są zgodne z instrukcjami technicznymi PKP oraz dokumentacją UIC, więc znajomość tych symboli po prostu się przydaje – nie tylko na egzaminach, ale i podczas pracy.
Wielu uczących się myli poszczególne symbole w schematach elektrycznych, co jest zupełnie zrozumiałe – oznaczenia bywają podobne, a skróty nie zawsze są intuicyjne. Jednym z najczęstszych błędów jest przypisywanie symbolowi SU znaczenia stycznika liniowego lub odłącznika pantografu, a PR utożsamianie z pantografem lub przekaźnikiem odpowiedzialnym za inne funkcje niż różnicowa ochrona. W praktyce stycznik liniowy (gdyby tu występował) oznaczany jest zwykle innym symbolem, a jego rola polega na załączaniu głównego obwodu zasilania trakcyjnego – to zupełnie inny element niż stycznik uziemienia, który odpowiada wyłącznie za bezpieczne uziemianie układu. Natomiast pantografy i ich odłączniki często mają symbole „P”, „OP” albo jeszcze inne, zależnie od producenta i dokumentacji technicznej. Przekaźnik różnicowy (PR) to bardzo specyficzny element zabezpieczeń – wykrywa prądy różnicowe, czyli upływ prądu poza normalną ścieżką pracy, co jest niezwykle istotne dla ochrony ludzi i urządzeń. Z mojego doświadczenia wynika, że często studenci czy praktykanci mylą przekaźnik różnicowy z przekaźnikiem nadprądowym albo innymi zabezpieczeniami, które reagują na zwarcia w inny sposób. Błąd polega też na tym, że w schematach napędów elektrycznych zespołów trakcyjnych skróty są ustalone według standardów branżowych (np. instrukcji PKP, UIC czy norm IEC), więc warto się ich po prostu nauczyć na pamięć – to pomaga uniknąć takich nieporozumień i błędów w interpretacji dokumentacji technicznej. Myślenie typu „pantograf pierwszy zawsze jest PR”, albo że każdy stycznik jest liniowy, prowadzi do prostych, ale kosztownych pomyłek zarówno na egzaminie, jak i w zawodowej praktyce.