Kwalifikacja: TKO.06 - Montaż i eksploatacja środków transportu szynowego

W tym zadaniu kluczowe jest zrozumienie, co tak naprawdę pokazuje wykres. Na osi poziomej mamy masę składu Gw, na osi pionowej siłę pociągową F (przeliczoną w skali), a linie skośne odpowiadają różnym wzniesieniom wyrażonym w promilach. Dodatkowo przebiega tam krzywa zależności siły pociągowej od prędkości lokomotywy. Maksymalna prędkość na danym wzniesieniu i przy danej masie to ten punkt, w którym linia wzniesienia przecina się z charakterystyką trakcyjną. Jeśli wybierze się 100 km/h, to zakłada się, że lokomotywa przy tej prędkości ma jeszcze zapas siły pociągowej na pokonanie oporu wzniesienia i pozostałych oporów ruchu. Przy 300 tonach i 10‰ jest to nierealne – z wykresu widać, że przy takiej prędkości dostępna siła pociągowa jest zdecydowanie zbyt mała. To typowy błąd: patrzenie tylko na katalogową prędkość maksymalną lokomotywy, a pomijanie oporów wynikających z profilu linii i masy pociągu. Z kolei odpowiedzi 45 km/h i 20 km/h wynikają zwykle z nadmiernego „zabezpieczania się” i intuicyjnego zaniżania prędkości. Oczywiście skład mógłby jechać 45 czy 20 km/h, ale nie są to prędkości graniczne wynikające z wykresu. Przy 20 km/h lokomotywa miałaby duży, niewykorzystany zapas siły pociągowej, co w eksploatacji jest nieekonomiczne i niezgodne z zasadą racjonalnego wykorzystania mocy. Przy 45 km/h ten zapas wciąż jest wyraźny – widać to po tym, że punkt dla 300 t i 10‰ leży jeszcze wyraźnie poniżej charakterystyki trakcyjnej dla tej prędkości. Dobra praktyka branżowa polega na czytaniu takich wykresów wprost: najpierw wyznaczamy masę składu na osi Gw, następnie prowadzimy linię do góry do przecięcia z linią wzniesienia, a potem sprawdzamy, dla jakiej prędkości krzywa siły pociągowej przechodzi przez ten poziom. Wtedy otrzymujemy rzeczywistą maksymalną prędkość możliwą do utrzymania przez dłuższy czas, a nie wartość „na oko”. Właśnie dlatego jedyną poprawną odpowiedzią jest 60 km/h, a pozostałe liczby odzwierciedlają błędne założenia co do relacji między mocą lokomotywy, masą pociągu i oporem wzniesienia.