Kwalifikacja: TKO.06 - Montaż i eksploatacja środków transportu szynowego

W pytaniu chodzi o realnie stosowane w praktyce rozwiązania przeniesienia napędu między silnikiem spalinowym a osiami napędnymi w pojazdach kolejowych. Tu bardzo łatwo dać się złapać na odpowiedzi, które brzmią technicznie, ale nie mają pokrycia w rzeczywistych konstrukcjach lokomotyw czy zespołów trakcyjnych. Częsty błąd to mieszanie pojęć z różnych działów techniki. Na przykład przekładnie gazowe czy bezwładnościowe kojarzą się komuś z silnikami turbinowymi, magazynami energii kinetycznej, może z jakimiś eksperymentalnymi rozwiązaniami. W kolejnictwie trakcyjnym jednak standardem są układy, które zapewniają stabilne, łatwe do sterowania przeniesienie dużych mocy przy wysokiej niezawodności. Gaz jako medium robocze w klasycznym układzie napędowym lokomotywy spalinowej po prostu się nie sprawdza – jest zbyt trudny do kontroli, ma inną charakterystykę energetyczną i nie daje takiej sztywności kinematycznej jak przekładnia mechaniczna czy hydrauliczna. Podobnie mylące są określenia typu „klinowe” czy „pasowe”. Owszem, w maszynach ogólnych przekładnie pasowe i pasy klinowe są powszechne, ale w pojazdach szynowych, przy mocach rzędu setek czy tysięcy kilowatów, przy wstrząsach, zmiennych obciążeniach i wymaganiach bezpieczeństwa, praktycznie się ich nie stosuje jako głównego elementu przeniesienia napędu na osie. Pasy są wrażliwe na poślizg, rozciąganie, wymagają innego typu zabudowy. Można je spotkać co najwyżej pomocniczo, w napędach agregatów czy wentylatorów, a nie między silnikiem trakcyjnym a zestawami kołowymi. Określenia „elektroniczne”, „akumulatorowe” czy „hydrostatyczne” też często wprowadzają w błąd. Elektronika w nowoczesnych pojazdach szynowych oczywiście steruje napędem, ale nie jest przekładnią – nie przenosi momentu obrotowego, tylko sygnały sterujące i energię elektryczną w obwodach mocy. Akumulatory z kolei służą do magazynowania energii, a nie do mechanicznego sprzęgania silnika z osiami. Hydrostatyka może występować w pewnych układach pomocniczych, ale w klasycznej kolejowej terminologii mówi się o przekładni hydraulicznej lub hydrokinetycznej jako jednej z trzech głównych grup napędu spalinowego. Z mojego doświadczenia typowy schemat jest taki: jeśli mówimy o lokomotywie spalinowej, to szukamy słów kluczowych: mechaniczna, elektryczna, hydrauliczna. To są trzy podstawowe rodzaje układów przeniesienia napędu opisane w podręcznikach z budowy pojazdów szynowych i w dokumentacji producentów. Wszystkie inne wymienione w odpowiedziach pojęcia albo dotyczą innych systemów (sterowania, magazynowania energii), albo są charakterystyczne dla maszyn przemysłowych, nie dla trakcji kolejowej. Warto o tym pamiętać przy kolejnych podobnych pytaniach, bo konstruktorzy pojazdów szynowych trzymają się dość konserwatywnych, sprawdzonych rozwiązań napędowych.