Napięcie i prąd zasilający pewien moduł zgodnie z dokumentacją powinny wynosić odpowiednio 13 V ± 5% oraz 5 A ± 10%. Który z pomiarów powykonawczych spełnia warunki opisane w dokumentacji?
A. 12,9 V oraz 4,4 A
Źle. Napięcie jest w normie, ale prąd 4,4 A jest poniżej dolnej granicy 4,5 A.
B. 13,7 V oraz 5,1 A
Źle. Prąd jest w normie, ale napięcie 13,7 V przekracza górną granicę 13,65 V.
C. 13,6 V oraz 5,4 A
Dobrze. 13,6 V mieści się w przedziale 12,35-13,65 V, a 5,4 A w przedziale 4,5-5,5 A.
D. 12,3 V oraz 4,9 A
Źle. Prąd jest w normie, ale napięcie 12,3 V jest poniżej dolnej granicy 12,35 V.
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik elektronik (ELM.02).
Warunki dokumentacji spełnia pomiar 13,6 V oraz 5,4 A. Najpierw trzeba wyznaczyć dopuszczalne zakresy. 5% z 13 V to 0,65 V, więc napięcie musi mieścić się w przedziale od 12,35 V do 13,65 V. 10% z 5 A to 0,5 A, więc prąd musi mieścić się w przedziale od 4,5 A do 5,5 A.
Wartości 13,6 V i 5,4 A leżą w obu przedziałach. Reguła do zapamiętania: tolerancję procentową liczy się od wartości znamionowej, a pomiar spełnia wymagania tylko wtedy, gdy obie wielkości jednocześnie mieszczą się w swoich granicach. W protokołach pomiarów powykonawczych zapisuje się wartość zmierzoną i przedział dopuszczalny, by było widać, że kryterium zostało sprawdzone.
Wartości 13,6 V i 5,4 A leżą w obu przedziałach. Reguła do zapamiętania: tolerancję procentową liczy się od wartości znamionowej, a pomiar spełnia wymagania tylko wtedy, gdy obie wielkości jednocześnie mieszczą się w swoich granicach. W protokołach pomiarów powykonawczych zapisuje się wartość zmierzoną i przedział dopuszczalny, by było widać, że kryterium zostało sprawdzone.
Każdy z błędnych pomiarów ma przynajmniej jedną wartość tuż poza granicą tolerancji - to celowa pułapka, bo wartości wyglądają na „prawie dobre”.
Pomiar 12,9 V oraz 4,4 A ma poprawne napięcie, ale prąd 4,4 A jest mniejszy od dolnej granicy 4,5 A. Pomiar 13,7 V oraz 5,1 A ma dobry prąd, ale napięcie 13,7 V przekracza górną granicę 13,65 V o 0,05 V. Pomiar 12,3 V oraz 4,9 A również ma dobry prąd, ale napięcie 12,3 V jest poniżej dolnej granicy 12,35 V. W każdym z tych przypadków jedna wielkość wypada poza zakres, więc pomiar nie spełnia warunków dokumentacji.
Przy takich zadaniach najpierw oblicz granice obu tolerancji i zapisz je, a dopiero potem porównuj kolejne pomiary. Tylko 13,6 V i 5,4 A mieszczą się jednocześnie w przedziałach 12,35-13,65 V i 4,5-5,5 A.
Pomiar 12,9 V oraz 4,4 A ma poprawne napięcie, ale prąd 4,4 A jest mniejszy od dolnej granicy 4,5 A. Pomiar 13,7 V oraz 5,1 A ma dobry prąd, ale napięcie 13,7 V przekracza górną granicę 13,65 V o 0,05 V. Pomiar 12,3 V oraz 4,9 A również ma dobry prąd, ale napięcie 12,3 V jest poniżej dolnej granicy 12,35 V. W każdym z tych przypadków jedna wielkość wypada poza zakres, więc pomiar nie spełnia warunków dokumentacji.
Przy takich zadaniach najpierw oblicz granice obu tolerancji i zapisz je, a dopiero potem porównuj kolejne pomiary. Tylko 13,6 V i 5,4 A mieszczą się jednocześnie w przedziałach 12,35-13,65 V i 4,5-5,5 A.