W przedstawionym układzie D1 = D2, RC1 = RC2, RB1 = RB2, C1 = C2, T1 = T2. Po podłączeniu napięcia świeci światłem przerywanym wyłącznie dioda D1. Może to oznaczać, że
A. dioda D1 jest zwarta.
B. napięcie zasilania jest za duże.
C. napięcie zasilania jest za małe.
D. dioda D2 jest zwarta.
W tym układzie mamy klasyczny symetryczny multiwibrator astabilny na dwóch tranzystorach T₁ i T₂. Skoro D₁ = D₂, R_C1 = R_C2, R_B1 = R_B2, C₁ = C₂ oraz T₁ = T₂, to w sprawnym układzie obie gałęzie powinny pracować naprzemiennie: raz świeci D₁, raz świeci D₂. Jeżeli po włączeniu zasilania światłem przerywanym świeci wyłącznie D₁, to znaczy, że generator nadal oscyluje, czyli tranzystory, kondensatory i sprzężenie między stopniami najpewniej działają. Problem dotyczy więc samej gałęzi sygnalizacyjnej D₂. Zwarcie diody D₂ powoduje, że prąd płynie przez zwarcie zamiast przez strukturę LED, więc dioda nie emituje światła. Jednocześnie obwód kolektora T₂ nadal istnieje, bo rezystor R_C2 ogranicza prąd, więc układ może dalej przełączać T₁ i T₂. Z mojego doświadczenia to bardzo typowy objaw: generator działa, ale jeden wskaźnik optyczny jest martwy. W praktyce serwisowej sprawdziłbym D₂ multimetrem w funkcji testu diody oraz pomierzył napięcie na jej zaciskach podczas pracy. Dobra praktyka to także uruchamianie takiego układu z zasilacza laboratoryjnego z ograniczeniem prądu, bo zwarcie LED bez rezystora ograniczającego mogłoby szybko uszkodzić tranzystor lub ścieżki.
W takim symetrycznym multiwibratorze nie warto od razu zakładać problemu z napięciem zasilania, bo zbyt duże albo zbyt małe napięcie zwykle wpływałoby na obie połówki układu podobnie. Skoro elementy po lewej i prawej stronie mają te same wartości, to przy zmianie U_Z obie diody powinny zachowywać się mniej więcej tak samo: obie świecić naprzemiennie, obie świecić za jasno, obie nie startować poprawnie albo obie pracować niestabilnie. Oczywiście za wysokie napięcie może uszkodzić LED-y lub tranzystory, a za niskie może nie zapewnić odpowiedniego prądu przewodzenia diod i polaryzacji baz, ale nie tłumaczy elegancko sytuacji, w której tylko D₁ miga, a D₂ stale nie daje światła. To częsty błąd myślowy: widzimy dziwne zachowanie układu i winimy zasilacz, zamiast porównać objawy z zasadą działania układu symetrycznego. Również zwarcie D₁ nie pasuje do obserwacji, bo zwarta dioda D₁ nie mogłaby świecić światłem przerywanym. Zwarcie omija złącze półprzewodnikowe LED, więc nie ma normalnej emisji światła. Jeżeli D₁ realnie miga, to jej struktura najpewniej przewodzi i emituje poprawnie. Bardziej logiczne jest uszkodzenie po stronie, która nie świeci, czyli w gałęzi D₂. W diagnostyce takich układów najlepiej mierzyć napięcia kolektorów T₁ i T₂ oraz napięcie bezpośrednio na diodach. Jeśli kolektor T₂ zmienia stan, a D₂ nadal nie świeci i ma prawie 0 V na zaciskach, zwarcie diody jest bardzo mocnym podejrzeniem.