Przedstawiony opis konstrukcji dotyczy czujki
OPIS KONSTRUKCJI
Podstawowym elementem czujki jest układ detekcyjny, który składa się z: diody emitującej podczerwień oraz diody odbierającej. Oba te elementy są zamontowane w uchwycie w taki sposób, by promieniowanie ze diody nadawczej nie docierało bezpośrednio do diody odbierającej. Układ detekcyjny (uchwyt z diodami) jest przymocowywany bezpośrednio do płytki drukowanej, która zawiera elektronikę z procesorem kontrolującym działanie czujki. Labirynt chroni przed przedostawaniem się zewnętrznego światła do układu detekcyjnego. Metalowa siatka zabezpiecza układ detekcyjny przed niewielkimi owadami oraz większymi zanieczyszczeniami. Całość jest zainstalowana w obudowie wykonanej z białego tworzywa, składającej się z koszyczka, osłony czujki oraz ekranu.
A. ruchu.
B. stłuczenia.
C. dymu.
D. zalania.
Opis pasuje do optycznej czujki dymu, najczęściej rozproszeniowej. Kluczowa wskazówka to para elementów: dioda emitująca podczerwień i dioda odbierająca, ustawione tak, żeby promień z nadajnika nie trafiał bezpośrednio w odbiornik. W normalnych warunkach fotodioda widzi bardzo mało światła. Gdy do komory wejdą cząstki dymu, rozpraszają promieniowanie podczerwone i część tego światła dociera do elementu odbiorczego. Procesor analizuje zmianę sygnału i po przekroczeniu progu zgłasza alarm. Labirynt optyczny jest tu bardzo ważny, bo blokuje światło zewnętrzne, a metalowa siatka chroni przed owadami i większym brudem. To typowa konstrukcja czujek zgodnych z wymaganiami systemów sygnalizacji pożarowej, np. według idei normy PN-EN 54-7 dla punktowych czujek dymu. W praktyce takie czujki montuje się w instalacjach SSP, systemach alarmowych z funkcją pożarową, w biurach, korytarzach, serwerowniach czy mieszkaniach. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: komora optyczna, labirynt i rozpraszanie podczerwieni bardzo mocno wskazują na detekcję dymu, a nie ruchu czy zalania. Dobra praktyka serwisowa to okresowe testowanie czujki aerozolem testowym, czyszczenie komory zgodnie z instrukcją producenta i unikanie montażu w miejscach z parą wodną, kurzem albo tłustymi oparami, bo wtedy mogą pojawiać się fałszywe alarmy.
W tym opisie łatwo pomylić się przez obecność podczerwieni, bo wiele osób od razu kojarzy ją z czujką ruchu. Typowa pasywna czujka ruchu PIR nie ma jednak diody nadawczej świecącej do wnętrza komory. Ona wykrywa zmiany promieniowania cieplnego emitowanego przez obiekty, zwykle przez piroelement i soczewkę Fresnela, która dzieli pole widzenia na strefy. Tu nie ma opisu soczewki, piroelementu ani analizy zmian temperatury w polu widzenia, tylko zamknięty układ optyczny z labiryntem. To zupełnie inna zasada działania. Czujka zalania również nie pasuje, bo w niej najczęściej spotyka się elektrody, sondę przewodności, przewód sensoryczny albo układ wykrywający zmianę rezystancji między stykami po pojawieniu się wody. Nie stosuje się tam komory optycznej z diodą IR, osłoną przed światłem i siatką przeciw owadom, bo woda wykrywana jest elektrycznie, a nie przez rozpraszanie światła. Czujka stłuczenia szkła także ma inną konstrukcję: zwykle wykorzystuje mikrofon, element piezoelektryczny albo analizę charakterystycznych składowych akustycznych uderzenia i pękania szkła. Szuka się tam sygnału dźwiękowego, często w dwóch zakresach częstotliwości, a nie cząstek unoszących się w komorze. Typowy błąd myślowy polega na rozpoznawaniu pojedynczego elementu, na przykład diody podczerwonej, zamiast całego układu. W elektronice i systemach zabezpieczeń trzeba patrzeć na komplet cech: labirynt, brak bezpośredniej drogi światła, fotodioda odbiorcza, zabezpieczenie przed owadami i obudowa z komorą pomiarową. Z mojego doświadczenia, taki zestaw elementów niemal od razu kieruje do optycznej czujki dymu, szczególnie stosowanej w instalacjach sygnalizacji pożarowej.