Prawidłowo wskazana głowica convex (wypukła) to standard w badaniach USG jamy brzusznej. Ten typ głowicy ma stosunkowo niską częstotliwość, zwykle w zakresie ok. 2–5 MHz, dzięki czemu fale ultradźwiękowe penetrują głębiej w głąb tkanek. To jest kluczowe przy ocenie narządów położonych głęboko, takich jak wątroba, nerki, trzustka, śledziona, pęcherzyk żółciowy czy aorta brzuszna. Obraz z głowicy convex ma szerokie pole widzenia, rozszerzające się w głąb obrazu, co bardzo ułatwia orientację przestrzenną w jamie brzusznej i ocenę dużych struktur. W praktyce klinicznej właśnie głowicą convex wykonuje się rutynowe USG jamy brzusznej u dorosłych: badanie wątroby pod kątem stłuszczenia, marskości, zmian ogniskowych, ocenę zastoju w drogach żółciowych, poszukiwanie kamieni w pęcherzyku żółciowym, ocenę nerek przy podejrzeniu kolki nerkowej czy wodonercza, a także badanie aorty pod kątem tętniaka. Z mojego doświadczenia, jeżeli w pracowni USG ktoś mówi „standardowa głowica do brzucha”, to w 99% przypadków chodzi właśnie o convex. Zgodnie z powszechnie przyjętymi standardami w diagnostyce obrazowej (zarówno w wytycznych towarzystw radiologicznych, jak i w typowych podręcznikach do USG) dobór głowicy opiera się na kompromisie między rozdzielczością a głębokością penetracji. Głowica convex daje trochę gorszą rozdzielczość powierzchowną niż liniowa, ale jest znacznie lepsza do struktur położonych głęboko. Dlatego nie używa się jej z wyboru do tarczycy czy badania mięśni, tylko właśnie do brzucha, miednicy, czasem do położniczego USG u pacjentek z większą masą ciała. W dobrze zorganizowanej pracowni technik lub lekarz zawsze dobiera głowicę do badania, a nie odwrotnie – i do jamy brzusznej głowica convex jest po prostu złotym standardem.
W diagnostyce ultrasonograficznej bardzo łatwo pomylić rodzaje głowic, bo wszystkie „wyglądają podobnie”, ale każda z nich jest projektowana do konkretnego zakresu głębokości i konkretnego typu narządów. Kluczem jest zrozumienie zależności: im wyższa częstotliwość głowicy, tym lepsza rozdzielczość, ale mniejsza głębokość penetracji. I odwrotnie – niższa częstotliwość to gorsza szczegółowość obrazu powierzchownego, za to dużo lepsza możliwość zobaczenia struktur głębokich. Głowica convex jest głowicą niskoczęstotliwościową, o wypukłej powierzchni i szerokim polu widzenia w głębi. To sprawia, że idealnie nadaje się do badania jamy brzusznej, gdzie narządy są położone dość głęboko. Natomiast tarczyca leży powierzchownie, tuż pod skórą szyi. Do tego typu narządów używa się głowic liniowych, o wyższej częstotliwości (np. 7–15 MHz), które dają bardzo wysoką rozdzielczość obrazu na małej głębokości. Próba badania tarczycy głowicą convex jest możliwa, ale jest to technicznie nieoptymalne i niezgodne z dobrymi praktykami – obraz będzie mniej szczegółowy, trudniej ocenić drobne guzki czy niejednorodność miąższu. Podobnie z gruczołem piersiowym i układem mięśniowo-szkieletowym. Są to struktury w większości powierzchowne lub średnio głębokie, wymagające bardzo dobrej rozdzielczości, żeby ocenić drobne zmiany, włókna mięśniowe, ścięgna, więzadła czy małe ogniska w piersi. Standardem jest tu głowica liniowa wysokoczęstotliwościowa. W piersi użycie głowicy convex może się zdarzyć przy bardzo dużych piersiach lub przy ocenie głębiej położonych struktur, ale to raczej sytuacje wyjątkowe, a nie podstawowy wybór. Typowym błędem myślowym jest założenie, że „jedna głowica do wszystkiego” wystarczy, albo że skoro dana głowica jest wygodna w trzymaniu i daje szeroki obraz, to będzie dobra do każdego badania. W praktyce profesjonalnej pracowni USG dobór głowicy jest elementem standardu jakości: do tarczycy, piersi, mięśni i ścięgien – głowica liniowa; do jamy brzusznej, miednicy, położnictwa u pacjentek z większą BMI – głowica convex. Pomylenie tych zastosowań nie tylko obniża jakość diagnostyczną, ale może też prowadzić do przeoczenia małych zmian, które przy prawidłowym doborze głowicy byłyby doskonale widoczne.