Na schemacie strzałka obejmuje odległość między wierzchołkami dwóch kolejnych załamków R, czyli właśnie odstęp RR. W zapisie EKG to podstawowy parametr służący do oceny częstości i regularności rytmu serca. Mierzymy go od szczytu jednego załamka R do szczytu następnego załamka R w tym samym odprowadzeniu. Na standardowym papierze EKG (prędkość 25 mm/s) 1 mała kratka to 0,04 s, a 1 duża kratka 0,20 s. Dzięki temu z odstępu RR można bardzo szybko wyliczyć częstość pracy serca: 300 podzielone przez liczbę dużych kratek między załamkami R daje orientacyjną wartość tętna w uderzeniach na minutę. W praktyce, w pracowni diagnostyki elektromedycznej, technik bardzo często patrzy właśnie na regularność odstępów RR, żeby odróżnić rytm zatokowy od arytmii, np. migotania przedsionków, gdzie odstępy RR są wyraźnie nieregularne. Moim zdaniem to jedna z pierwszych rzeczy, które warto sobie „wyrobić w oku” przy oglądaniu EKG – równiutkie, powtarzalne odstępy RR zwykle sugerują uporządkowany rytm. W monitorach kardiologicznych, holterach czy defibrylatorach automatycznych algorytmy komputerowe też bazują w dużej mierze na analizie kolejnych odstępów RR, żeby wykrywać tachykardię, bradykardię czy pauzy. Dobre nawyki: zawsze mierz RR na kilku cyklach, w różnych fragmentach zapisu, bo lokalne artefakty albo pojedyncze pobudzenia dodatkowe mogą łatwo zafałszować ocenę, jeśli spojrzy się tylko na jedno miejsce.
Na rysunku zaznaczony jest odcinek między dwoma wysokimi, wąskimi załamkami, czyli klasycznymi załamkami R zespołu komorowego. Typowym błędem jest mylenie tego z innymi odcinkami lub zespołami w zapisie EKG. Odstęp PP to odległość między początkami kolejnych załamków P, a więc odnosi się do aktywności przedsionków, nie komór. Używamy go bardziej do oceny rytmu przedsionkowego, np. w analizie częstoskurczów nadkomorowych czy w badaniu przewodzenia przedsionkowo–komorowego. Na przedstawionym schemacie zaznaczony fragment wyraźnie nie zaczyna się w punkcie początkowym załamka P, tylko w szczycie dużej, ostrej defleksji, więc odstęp PP tutaj po prostu nie pasuje. Zespół QS to szczególna postać zespołu komorowego, w którym nie występuje dodatni załamek R, a widzimy głęboki, ujemny załamek QS (często w zawale ściany przedniej lub w bliznach pozawałowych). Na rysunku widać wyraźnie wysoki dodatni załamek, więc nie ma mowy o QS – to klasyczny zespół z dominującym R. Błędne zaznaczenie „zespół QRS” też wynika z nieprecyzyjnego rozróżniania pojęć. Zespół QRS to pojedynczy kompleks komorowy: od początku pierwszego wychylenia od linii izoelektrycznej (Q lub R) do końca załamka S. Na schemacie jednak strzałka nie obejmuje jednego kompleksu, tylko odległość między dwoma kolejnymi zespołami QRS. To właśnie definiuje odstęp RR. W praktyce technicy i studenci często patrzą bardziej na kształt niż na punkty odniesienia w czasie i przez to mylą kompleks (QRS) z odstępem (RR, PQ, QT). Dobra praktyka jest taka, żeby zawsze zadać sobie pytanie: czy strzałka obejmuje jeden cykl depolaryzacji, czy odległość między cyklami? Jeżeli między cyklami – mówimy o odstępach czasowych (RR, PP), jeżeli jeden cykl – o kompleksach lub odcinkach. Zrozumienie tej różnicy jest kluczowe do poprawnego liczenia częstości serca, wykrywania arytmii i interpretacji automatycznych opisów EKG, które bardzo mocno bazują na analizie odstępów RR.
