W którym układzie sieciowym występuje bezpiecznik iskiernikowy włączony między punkt neutralny strony wtórnej transformatora zasilającego ten układ a uziom roboczy?
A. TN-C
B. TT
C. IT
D. TN-S
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2022 (arkusz EE.05-SG-22.01).
Odpowiedź IT jest właściwa, bo właśnie w takim układzie sieciowym punkt neutralny strony wtórnej transformatora nie jest normalnie bezpośrednio połączony z ziemią, tak jak w TN czy TT. Może być odizolowany od ziemi albo połączony z nią przez element o dużej impedancji, a w klasycznych opisach spotyka się też bezpiecznik iskiernikowy włączony między punkt neutralny transformatora a uziom roboczy. Taki iskiernik w normalnej pracy nie przewodzi, więc układ dalej zachowuje cechę układu IT, czyli brak sztywnego uziemienia punktu neutralnego. Zadziała dopiero przy przepięciu lub niebezpiecznym wzroście potencjału, ograniczając napięcie względem ziemi.
W praktyce układy IT stosuje się tam, gdzie ważna jest ciągłość zasilania, np. w salach operacyjnych, kopalniach, niektórych zakładach przemysłowych albo na statkach. Przy pierwszym doziemieniu prąd uszkodzeniowy jest mały, więc instalacja nie musi od razu zostać wyłączona, ale trzeba mieć kontrolę stanu izolacji. Dlatego zgodnie z dobrą praktyką i wymaganiami z rodziny PN-HD 60364 stosuje się urządzenia do kontroli izolacji, sygnalizację uszkodzenia i przemyślane uziemienie części przewodzących dostępnych. Moim zdaniem to jest jeden z tych tematów, gdzie nazwa układu sieciowego mówi dużo, ale dopiero schemat połączeń wszystko porządkuje.
W praktyce układy IT stosuje się tam, gdzie ważna jest ciągłość zasilania, np. w salach operacyjnych, kopalniach, niektórych zakładach przemysłowych albo na statkach. Przy pierwszym doziemieniu prąd uszkodzeniowy jest mały, więc instalacja nie musi od razu zostać wyłączona, ale trzeba mieć kontrolę stanu izolacji. Dlatego zgodnie z dobrą praktyką i wymaganiami z rodziny PN-HD 60364 stosuje się urządzenia do kontroli izolacji, sygnalizację uszkodzenia i przemyślane uziemienie części przewodzących dostępnych. Moim zdaniem to jest jeden z tych tematów, gdzie nazwa układu sieciowego mówi dużo, ale dopiero schemat połączeń wszystko porządkuje.
W tym pytaniu najważniejsze jest rozróżnienie sposobu uziemienia punktu neutralnego transformatora. W układach TN punkt neutralny źródła zasilania jest bezpośrednio uziemiony, a ochrona przeciwporażeniowa opiera się na połączeniu części przewodzących dostępnych z tym punktem przez przewód ochronny PE albo przewód ochronno-neutralny PEN. W wersji TN-S przewód PE i N są prowadzone oddzielnie, natomiast w TN-C ich funkcję pełni wspólny PEN. To są bardzo popularne rozwiązania w instalacjach budynkowych, ale nie ma tam typowego bezpiecznika iskiernikowego włączonego między punkt neutralny transformatora a uziom roboczy, bo neutralny jest już normalnie połączony z ziemią w sposób bezpośredni.
Układ TT też bywa mylący, bo występuje w nim uziemienie robocze źródła oraz osobne uziemienie ochronne odbiorcy. Jednak również tutaj punkt neutralny transformatora jest uziemiony bezpośrednio, a ochrona najczęściej wymaga zastosowania wyłączników różnicowoprądowych, ponieważ impedancja pętli zwarcia może być zbyt duża dla szybkiego zadziałania zabezpieczeń nadprądowych. Iskiernik nie pełni tu roli typowego połączenia neutralnego z ziemią.
Błąd często bierze się z tego, że ktoś widzi słowo uziom i od razu kojarzy je z TT albo TN. A trzeba patrzeć dokładnie: pytanie mówi o iskierniku między punktem neutralnym strony wtórnej transformatora a uziomem roboczym. Taki opis pasuje do układu IT, gdzie normalnie nie robi się sztywnego uziemienia punktu neutralnego, tylko zachowuje izolację od ziemi lub połączenie przez specjalny element. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać to tak: TN i TT mają neutralny bezpośrednio uziemiony, a IT jest od ziemi odseparowany, czasem właśnie przez iskiernik lub dużą impedancję.
Układ TT też bywa mylący, bo występuje w nim uziemienie robocze źródła oraz osobne uziemienie ochronne odbiorcy. Jednak również tutaj punkt neutralny transformatora jest uziemiony bezpośrednio, a ochrona najczęściej wymaga zastosowania wyłączników różnicowoprądowych, ponieważ impedancja pętli zwarcia może być zbyt duża dla szybkiego zadziałania zabezpieczeń nadprądowych. Iskiernik nie pełni tu roli typowego połączenia neutralnego z ziemią.
Błąd często bierze się z tego, że ktoś widzi słowo uziom i od razu kojarzy je z TT albo TN. A trzeba patrzeć dokładnie: pytanie mówi o iskierniku między punktem neutralnym strony wtórnej transformatora a uziomem roboczym. Taki opis pasuje do układu IT, gdzie normalnie nie robi się sztywnego uziemienia punktu neutralnego, tylko zachowuje izolację od ziemi lub połączenie przez specjalny element. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać to tak: TN i TT mają neutralny bezpośrednio uziemiony, a IT jest od ziemi odseparowany, czasem właśnie przez iskiernik lub dużą impedancję.