Której klasy ogranicznik przepięć jest instalowany w rozdzielnicach mieszkaniowych?
Ogranicznik przepięć klasy C, czyli według nowszego nazewnictwa najczęściej SPD typu 2, jest typowym aparatem montowanym w rozdzielnicach mieszkaniowych. Jego zadaniem jest ograniczenie przepięć łączeniowych oraz przepięć indukowanych, które mogą pojawić się w instalacji np. podczas załączania dużych odbiorników, awarii w sieci albo pobliskiego wyładowania atmosferycznego. W praktyce montuje się go w rozdzielnicy głównej mieszkania lub domu, możliwie blisko miejsca wprowadzenia zasilania do instalacji odbiorczej. Moim zdaniem to jeden z tych elementów, o których często się zapomina, a potem dziwimy się, że uszkodził się zasilacz od komputera, sterownik pieca albo elektronika pralki. Klasa C nie jest zwykle pierwszym stopniem ochrony od bezpośredniego prądu piorunowego, tylko stopniem ochrony rozdzielczej dla instalacji niskiego napięcia. Dobre praktyki i normy, m.in. z rodziny PN-EN 61643, zakładają stopniowanie ochrony: najpierw odprowadzenie dużej energii, potem dokładniejsze ograniczanie napięcia. Dlatego w budynku z instalacją odgromową często stosuje się wcześniej ogranicznik klasy B, a w rozdzielnicy mieszkaniowej właśnie klasę C. Ważne są też krótkie przewody przyłączeniowe SPD, właściwe zabezpieczenie nadprądowe oraz poprawne połączenie z szyną PE, bo inaczej nawet dobry ogranicznik zadziała gorzej niż powinien.
W tym pytaniu łatwo pomylić klasy ograniczników przepięć, bo oznaczenia B, C i D brzmią podobnie do charakterystyk wyłączników nadprądowych, a to zupełnie inny temat. W rozdzielnicach mieszkaniowych standardowo stosuje się ograniczniki klasy C, czyli obecnie najczęściej określane jako SPD typu 2. Klasa B, czyli SPD typu 1, jest przeznaczona do odprowadzania prądów piorunowych o dużej energii. Montuje się ją zwykle na początku instalacji, w złączu, rozdzielnicy głównej budynku albo tam, gdzie instalacja jest narażona na bezpośrednie skutki wyładowań, szczególnie przy instalacji odgromowej. Nie jest to typowy pojedynczy aparat do zwykłej rozdzielnicy mieszkaniowej w lokalu, choć w domach jednorodzinnych może być częścią ochrony wielostopniowej. Klasa D, czyli SPD typu 3, służy do ochrony końcowej, blisko wrażliwych odbiorników, na przykład sprzętu RTV, komputera, automatyki kotła lub sterownika bramy. Taki ogranicznik nie zastępuje ochrony w rozdzielnicy, bo ma mniejszą zdolność odprowadzania energii. Klasa A bywa kojarzona z ochroną w sieciach napowietrznych lub urządzeniami stosowanymi po stronie dostawcy energii, więc nie jest właściwą odpowiedzią dla typowej rozdzielnicy w mieszkaniu. Typowy błąd polega na tym, że ktoś wybiera największą, brzmiącą najpoważniej klasę, zakładając że będzie najlepsza wszędzie. W ochronie przepięciowej nie chodzi jednak o jeden najmocniejszy aparat, tylko o właściwe stopniowanie i miejsce montażu. Z mojego doświadczenia wynika, że najlepiej zapamiętać to tak: B na wejściu budynku, C w rozdzielnicy, D przy delikatnym urządzeniu.