Który z wymienionych łączników instalacyjnych jest przeznaczony do sterowania dwoma sekcjami źródeł światła w żyrandolu?
A. Schodowy.
B. Dwubiegunowy.
C. Świecznikowy.
D. Krzyżowy.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz EE.05-SG-20.06).
Łącznik świecznikowy jest właściwym wyborem, bo służy do niezależnego załączania dwóch obwodów albo dwóch sekcji jednego odbiornika oświetleniowego, na przykład żyrandola z podziałem żarówek na grupę 2 + 3. W praktyce taki łącznik ma dwa klawisze we wspólnej ramce i jeden wspólny zacisk zasilający fazowy, a po naciśnięciu klawiszy podaje napięcie na dwa osobne przewody wyjściowe prowadzone do oprawy. Dzięki temu można włączyć tylko część źródeł światła, drugą część, albo obie naraz. To bardzo typowe rozwiązanie w pokojach, salonach i jadalniach, gdzie nie zawsze potrzeba pełnego oświetlenia. Moim zdaniem to jeden z tych elementów osprzętu, który dobrze pokazuje sens czytania schematów, a nie tylko zapamiętywania nazw. W dobrej praktyce instalacyjnej łącznik powinien rozłączać przewód fazowy L, nie neutralny N, bo wtedy po wyłączeniu oprawa nie pozostaje pod napięciem na stykach roboczych. Przewód ochronny PE prowadzi się bez przerywania do oprawy, jeżeli jest wymagany przez jej klasę ochronności. Przy montażu trzeba też pilnować oznaczeń zacisków, zwykle L jako wejście oraz dwa zaciski wyjściowe, często oznaczane strzałkami lub numerami. Łącznik świecznikowy nie jest więc łącznikiem schodowym ani krzyżowym, tylko osprzętem przeznaczonym właśnie do sterowania dwiema sekcjami oświetlenia z jednego miejsca.
W tym pytaniu kluczowe jest rozróżnienie funkcji łączników, bo ich nazwy potrafią się mieszać, szczególnie gdy ktoś kojarzy je tylko z wyglądu na ścianie. Do sterowania dwoma sekcjami źródeł światła w żyrandolu stosuje się łącznik świecznikowy, czyli taki z dwoma klawiszami, który z jednego miejsca podaje fazę na dwa oddzielne tory oświetleniowe. Jeżeli wybrano łącznik schodowy, to prawdopodobnie pojawiło się skojarzenie z popularnym sterowaniem światłem, ale jego zadanie jest inne. Łącznik schodowy pracuje w układzie sterowania jednym obwodem z dwóch miejsc, na przykład na korytarzu lub klatce schodowej. Ma styki przełączne, a nie dwa niezależne wyjścia do dwóch sekcji żyrandola. Łącznik krzyżowy również nie pasuje do tego zastosowania, bo używa się go między dwoma łącznikami schodowymi, gdy chcemy sterować jednym punktem świetlnym z trzech lub większej liczby miejsc. Sam z siebie nie służy do podziału żyrandola na dwie grupy lamp. Z kolei łącznik dwubiegunowy rozłącza jednocześnie dwa przewody, zwykle w celu pełniejszego odłączenia odbiornika od zasilania, na przykład fazy i neutralnego w określonych układach. To nie jest to samo co dwa klawisze do dwóch sekcji światła. Typowy błąd myślowy polega na uznaniu, że skoro łącznik ma dwa tory albo więcej zacisków, to automatycznie nadaje się do żyrandola. W instalacjach oświetleniowych trzeba jednak patrzeć na schemat działania styków. Dobra praktyka branżowa mówi też, żeby nie kombinować z przypadkowym zamienianiem łączników, bo może to skończyć się nielogiczną pracą oświetlenia, trudną diagnostyką, a czasem i niebezpiecznym pozostawieniem napięcia w oprawie. Z mojego doświadczenia najłatwiej zapamiętać to tak: świecznikowy dzieli światło na sekcje, schodowy przełącza z dwóch miejsc, krzyżowy dodaje kolejne miejsce sterowania, a dwubiegunowy odłącza dwa bieguny zasilania.