Jaka jest najbardziej prawdopodobna przyczyna nadpalenia izolacji jednego z przewodów neutralnych w listwie N rozdzielnicy mieszkaniowej?
A. Poluzowane połączenie w listwie neutralnej.
B. Za duży przekrój nadpalonego przewodu.
C. Źle dobrana wartość znamionowa wyłącznika nadprądowego.
D. Zbyt duża moc odbiornika.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2020 (arkusz EE.05-SG-20.01).
Najbardziej pasuje tu poluzowane połączenie w listwie neutralnej, bo nadpalenie izolacji jednego konkretnego przewodu N zwykle powstaje od lokalnego grzania na zacisku. Gdy śruba w listwie jest niedokręcona, przewód jest źle wsunięty, końcówka tulejkowa jest źle zaprasowana albo pod jeden zacisk włożono przewody niezgodnie z zaleceniem producenta, rośnie rezystancja przejścia. Prąd może być całkiem normalny, ale w miejscu słabego styku wydziela się ciepło zgodnie z zależnością P = I² × R. I właśnie to ciepło przypala izolację przy listwie, czasem też powoduje przebarwienie miedzi, zapach spalenizny i lekkie stopienie tworzywa rozdzielnicy. Z mojego doświadczenia taki objaw to sygnał alarmowy, nie kosmetyka. Dobra praktyka to odłączyć zasilanie, sprawdzić stan listwy N, wymienić nadpalony odcinek przewodu i zacisk, dokręcić połączenia momentem podanym przez producenta, najlepiej wkrętakiem dynamometrycznym. W instalacjach zgodnych z zasadami PN-HD 60364 przewody muszą być odpowiednio dobrane, pewnie zamocowane i okresowo kontrolowane, bo luźny neutralny potrafi narobić naprawdę brzydkich awarii.
W takiej sytuacji łatwo pomyśleć, że winny jest wyłącznik nadprądowy, zbyt mocny odbiornik albo nawet przekrój przewodu, ale to nie jest najtrafniejsze rozumowanie. Źle dobrana wartość znamionowa wyłącznika nadprądowego może oczywiście doprowadzić do przeciążenia przewodu w obwodzie, szczególnie gdy zabezpieczenie ma za duży prąd znamionowy w stosunku do przekroju żyły. Wtedy jednak zwykle grzałby się cały przewód na pewnym odcinku, a nie tylko punkt przy listwie N. Nadpalenie dokładnie przy zacisku bardzo mocno wskazuje na problem kontaktowy: luz, utlenienie, zabrudzenie, zgniecioną końcówkę albo nieprawidłowe osadzenie żyły. Za duży przekrój przewodu sam w sobie nie powoduje przegrzewania. Wręcz przeciwnie, większy przekrój ma mniejszą rezystancję. Kłopot może się pojawić dopiero wtedy, gdy przewód jest za gruby dla danego zacisku i mechanicznie nie daje się go poprawnie dokręcić, ale nadal źródłem problemu będzie zły styk, a nie sam przekrój. Zbyt duża moc odbiornika też nie tłumaczy dobrze pojedynczego nadpalenia w listwie neutralnej. Jeżeli obwód jest przeciążony, powinno zadziałać zabezpieczenie nadprądowe, a grzanie wystąpi raczej w przewodach obwodu i aparatach, nie punktowo na jednym neutralnym. Typowy błąd myślowy polega na szukaniu winy w odbiorniku, bo przecież on pobiera prąd, a pomija się jakość połączenia. Moim zdaniem w praktyce rozdzielnicowej najwięcej takich usterek bierze się z niedokręconych zacisków, braku tulejek na przewodach linkowych i wkładania dwóch żył tam, gdzie producent listwy tego nie przewidział. To jest też sprawa BHP: nadpalona izolacja oznacza ryzyko łuku, pożaru i przerwy w przewodzie neutralnym, więc takiej rozdzielnicy nie zostawia się do później.