Które z wymienionych elektrycznych źródeł światła mają najniższą skuteczność świetlną?
A. Żarówki.
B. Lampy indukcyjne.
C. Świetlówki.
D. Lampy rtęciowe.
Żarówki mają najniższą skuteczność świetlną spośród podanych źródeł, bo większość pobieranej energii zamieniają na ciepło, a nie na światło widzialne. Typowa żarówka wolframowa osiąga mniej więcej 10-15 lm/W, czasem trochę więcej przy odmianach halogenowych, ale nadal jest to bardzo mało w porównaniu ze świetlówkami, lampami rtęciowymi czy indukcyjnymi. Dla porównania świetlówki liniowe potrafią mieć około 60-100 lm/W, lampy rtęciowe zwykle kilkadziesiąt lm/W, a lampy indukcyjne też są wyraźnie lepsze od zwykłej żarówki. W praktyce oznacza to większy pobór mocy, wyższe koszty eksploatacji i mocniejsze nagrzewanie oprawy. Moim zdaniem to jeden z najprostszych przykładów, gdzie widać różnicę między „świeci” a „świeci efektywnie”. W projektowaniu oświetlenia, zgodnie z dobrą praktyką i wymaganiami np. PN-EN 12464-1 dla miejsc pracy, patrzy się nie tylko na moc w watach, ale głównie na strumień świetlny, skuteczność, trwałość, barwę światła i oddawanie barw. Dlatego żarówki klasyczne praktycznie wyszły z profesjonalnych instalacji oświetleniowych, poza zastosowaniami specjalnymi albo dekoracyjnymi.
W tym pytaniu łatwo pomylić skuteczność świetlną z samym wrażeniem jasności albo z tym, że dane źródło światła kojarzy się ze starszą technologią. Skuteczność świetlna określa, ile lumenów strumienia świetlnego otrzymujemy z jednego wata mocy elektrycznej, czyli w uproszczeniu ile światła uzyskujemy za zużytą energię. Żarówka wypada tu najsłabiej, ponieważ działa na zasadzie rozgrzania włókna wolframowego do bardzo wysokiej temperatury. To daje światło, ale ogromna część energii ucieka jako promieniowanie cieplne i podczerwone. No i ręką przy oprawie od razu czuć, o co chodzi.
Świetlówki nie są najgorsze pod względem skuteczności, mimo że mają swoje wady, jak konieczność stosowania układu zapłonowego lub statecznika, obecność luminoforu i zależność parametrów od temperatury. Ich zasada pracy, czyli wyładowanie w parach rtęci i zamiana promieniowania UV na światło widzialne, jest dużo bardziej efektywna niż rozżarzone włókno. Lampy rtęciowe również nie są wzorem nowoczesnej energooszczędności, szczególnie w porównaniu z LED, ale nadal zwykle osiągają lepszy wynik niż klasyczne żarówki. Z kolei lampy indukcyjne są odmianą źródeł wyładowczych bez elektrod, przez co mogą mieć dobrą trwałość i całkiem przyzwoitą skuteczność świetlną. Typowy błąd myślowy polega na ocenianiu źródła po nazwie albo po wieku technologii, zamiast po parametrze lm/W. W praktyce projektant lub monter powinien sprawdzać dane katalogowe, wymagania normowe, np. PN-EN 12464-1, oraz warunki pracy oprawy, bo sama moc 60 W czy 125 W nie mówi jeszcze, ile użytecznego światła dostaniemy.
Świetlówki nie są najgorsze pod względem skuteczności, mimo że mają swoje wady, jak konieczność stosowania układu zapłonowego lub statecznika, obecność luminoforu i zależność parametrów od temperatury. Ich zasada pracy, czyli wyładowanie w parach rtęci i zamiana promieniowania UV na światło widzialne, jest dużo bardziej efektywna niż rozżarzone włókno. Lampy rtęciowe również nie są wzorem nowoczesnej energooszczędności, szczególnie w porównaniu z LED, ale nadal zwykle osiągają lepszy wynik niż klasyczne żarówki. Z kolei lampy indukcyjne są odmianą źródeł wyładowczych bez elektrod, przez co mogą mieć dobrą trwałość i całkiem przyzwoitą skuteczność świetlną. Typowy błąd myślowy polega na ocenianiu źródła po nazwie albo po wieku technologii, zamiast po parametrze lm/W. W praktyce projektant lub monter powinien sprawdzać dane katalogowe, wymagania normowe, np. PN-EN 12464-1, oraz warunki pracy oprawy, bo sama moc 60 W czy 125 W nie mówi jeszcze, ile użytecznego światła dostaniemy.