Podczas wymiany uszkodzonego gniazda wtyczkowego w instalacji podtynkowej prowadzonej w rurach karbowanych stwierdzono, że w wyniku obluzowania zacisku izolacja jednego przewodu na długości kilku centymetrów straciła elastyczność i zmieniła kolor. W jaki sposób należy naprawić uszkodzenie?
A. Polakierować uszkodzoną izolację przewodu.
B. Wymienić uszkodzony przewód na nowy o takim samym przekroju.
C. Wymienić wszystkie przewody na nowe o większym przekroju.
D. Nałożyć gumowy wężyk na uszkodzoną izolację przewodu.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2021 (arkusz EE.05-SG-21.06).
W takiej sytuacji uszkodzony przewód należy wymienić na nowy o takim samym przekroju, bo opisane objawy świadczą o przegrzaniu izolacji i możliwym pogorszeniu stanu samej żyły. Obluzowany zacisk powoduje zwiększenie rezystancji przejścia, a wtedy miejsce połączenia zaczyna się grzać. Jeżeli izolacja straciła elastyczność i zmieniła kolor, to nie jest to już drobne zabrudzenie, tylko realne uszkodzenie materiału izolacyjnego. W instalacji podtynkowej prowadzonej w rurach karbowanych praktyczną zaletą jest właśnie to, że przewód można wyciągnąć i wciągnąć nowy bez kucia całej ściany. Trzeba dobrać przewód o takim samym przekroju i takim samym przeznaczeniu, np. odpowiedni przewód instalacyjny do obwodu gniazdowego. Z mojego doświadczenia wynika, że dokładanie prowizorycznej izolacji często tylko maskuje problem, a po pewnym czasie awaria wraca, nieraz już z nadpalonym osprzętem. Dobra praktyka zgodna z zasadami PN-HD 60364 polega na przywróceniu pełnej ciągłości, izolacji i bezpieczeństwa przewodu, a potem na solidnym dokręceniu zacisków gniazda oraz sprawdzeniu połączeń. Nie zwiększa się przekroju bez potrzeby, bo obwód ma być zgodny z projektem i zabezpieczeniem nadprądowym.
Uszkodzonej izolacji przewodu w instalacji stałej nie powinno się naprawiać metodami typu nałożenie gumowego wężyka albo polakierowanie miejsca przegrzania. Takie rozwiązania wyglądają czasem kusząco, bo są szybkie i tanie, ale w praktyce są to raczej prowizorki niż naprawa instalacji elektrycznej. Izolacja przewodu ma zapewniać określoną wytrzymałość elektryczną, mechaniczną i cieplną na całej długości. Jeżeli materiał zrobił się twardy, przebarwiony i kruchy, to znaczy, że przegrzanie mogło już naruszyć jego strukturę. Lakier nie odtworzy fabrycznej izolacji, nie zapewni pewnej ochrony przed dotykiem pośrednim, wilgocią ani uszkodzeniami przy ponownym montażu gniazda. Gumowy wężyk też nie usuwa przyczyny i nie daje pewności, że pod spodem przewód jest jeszcze w dobrym stanie. Moim zdaniem to typowy błąd myślowy: skoro widać tylko uszkodzoną osłonę, to wystarczy ją czymś przykryć. W elektryce tak się nie robi, bo przegrzanie zacisku mogło pogorszyć również połączenie i stan żyły przewodzącej. Nie ma też uzasadnienia, żeby wymieniać wszystkie przewody na większy przekrój. Przekrój przewodów dobiera się do obciążenia, sposobu ułożenia, zabezpieczenia nadprądowego i warunków instalacji, a nie tylko dlatego, że jeden odcinek został uszkodzony przy gnieździe. Zwiększenie przekroju może nawet utrudnić montaż w puszce i w rurze karbowanej, a bez sprawdzenia całego obwodu nie jest to fachowe podejście. Poprawna naprawa polega na wymianie konkretnego uszkodzonego przewodu na nowy o takim samym przekroju i właściwej izolacji, a następnie na pewnym zamocowaniu w zacisku gniazda. Po naprawie warto sprawdzić stan połączeń i, jeśli są warunki, wykonać podstawowe pomiary kontrolne, bo bezpieczeństwo instalacji nie kończy się na samym przykręceniu osprzętu.