Na której ilustracji przedstawiono pomiar rezystancji izolacji między przewodami czynnymi w układzie TN-C?
Na ilustracji 1.
Na ilustracji 3.
Na ilustracji 4.
Na ilustracji 2.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2021 (arkusz EE.05-SG-21.06).
Ilustracja 1 pokazuje właściwy sposób pomiaru rezystancji izolacji między przewodami czynnymi w układzie TN-C. W takim układzie mamy przewody fazowe L1, L2, L3 oraz wspólny przewód PEN, czyli ochronno-neutralny. Pomiar między przewodami czynnymi oznacza sprawdzenie izolacji pomiędzy żyłami roboczymi, np. L1–L2, L2–L3 albo L1–L3, a nie pomiar do przewodu ochronnego. Na rysunku miernik rezystancji izolacji jest podłączony właśnie między przewodami fazowymi, dlatego ta ilustracja pasuje do treści pytania. W praktyce taki pomiar wykonuje się megomomierzem, najczęściej napięciem probierczym 500 V DC dla instalacji 230/400 V, zgodnie z dobrą praktyką i wymaganiami PN-HD 60364-6 oraz przyrządami spełniającymi PN-EN 61557. Instalacja musi być odłączona od zasilania, odbiorniki najlepiej wypięte, a elementy wrażliwe elektronicznie zabezpieczone przed uszkodzeniem. Moim zdaniem to jeden z tych pomiarów, gdzie łatwo patrzeć tylko na kolory przewodów, a trzeba przede wszystkim rozumieć, co się mierzy. Wynik pozwala ocenić, czy między żyłami nie ma zawilgocenia, uszkodzenia izolacji albo zwarcia częściowego. Dla wielu obwodów niskiego napięcia przyjmuje się minimalnie 1 MΩ, choć zawsze trzeba sprawdzić aktualne wymagania normowe i dokumentację instalacji.
Wybór innej ilustracji zwykle wynika z pomylenia dwóch różnych spraw: rodzaju układu sieciowego oraz tego, między jakimi przewodami wykonywany jest pomiar. W układzie TN-C nie występują osobno przewody N i PE w części instalacji objętej tym układem, tylko jeden wspólny przewód PEN. Jeżeli na schemacie widać osobne N i PE, to bardziej przypomina to układ TN-S albo fragment instalacji po rozdziale PEN, a nie klasyczny TN-C. To już powinno zapalić lampkę ostrzegawczą. Drugi typowy błąd to uznanie, że każdy pomiar rezystancji izolacji wygląda tak samo, byle miernik był podłączony do dwóch żył. Nie do końca. Pytanie mówi konkretnie o pomiarze między przewodami czynnymi, czyli w tym przypadku między przewodami fazowymi, na przykład L1 i L2. Podłączenie miernika między przewodem fazowym a PE albo PEN oznacza sprawdzanie izolacji względem części ochronnej instalacji, co też jest ważnym pomiarem, ale to inny przypadek. Z mojego doświadczenia uczniowie często wybierają rysunek, na którym widać przewód ochronny, bo kojarzą rezystancję izolacji z bezpieczeństwem przeciwporażeniowym. Skojarzenie jest sensowne, ale odpowiedź musi pasować do treści zadania. W pomiarach odbiorczych według PN-HD 60364-6 sprawdza się różne kombinacje żył, jednak opis pomiaru decyduje, czy chodzi o L–L, L–N, czy L–PE/PEN. Dobre podejście jest takie: najpierw rozpoznaj układ sieciowy po oznaczeniach przewodów, potem sprawdź, gdzie są podłączone zaciski miernika, a dopiero na końcu oceniaj, czy schemat odpowiada poleceniu. Dzięki temu unika się strzelania po samym wyglądzie przewodów.