Które prace, związane z konserwacją instalacji elektrycznych, powinny być zgodnie z przepisami BHP wykonywane przez co najmniej dwuosobowy zespół?
A. Przeprowadzane stale przez upoważnione osoby w ustalonych miejscach podczas prób i pomiarów urządzeń znajdujących się pod napięciem.
B. Przeprowadzane w wykopach o głębokości do 2 m podczas modernizacji lub konserwacji linii kablowych.
C. Wykonywane na wysokości powyżej 2 m w przypadkach, w których wymagane jest zastosowanie środków ochrony indywidualnej przed upadkiem z wysokości.
D. Wykonywane przy urządzeniach elektroenergetycznych wyłączonych spod napięcia i uziemionych w widoczny sposób.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz EE.05-X-19.01).
Ta odpowiedź jest właściwa, bo przepisy BHP traktują pracę na wysokości powyżej 2 m, szczególnie gdy trzeba użyć szelek bezpieczeństwa, linek asekuracyjnych, amortyzatorów albo innych środków ochrony indywidualnej przed upadkiem, jako pracę o podwyższonym ryzyku. W takiej sytuacji jedna osoba nie powinna działać sama, nawet jeśli sama czynność elektryczna wydaje się prosta, na przykład dokręcenie zacisków w oprawie, kontrola puszki, wymiana elementu instalacji na konstrukcji czy praca z drabiny lub podestu. Druga osoba pełni funkcję asekuracyjną, może pomóc w organizacji stanowiska, obserwować zagrożenia i wezwać pomoc, gdyby doszło do upadku, zasłabnięcia albo porażenia. Z mojego doświadczenia wynika, że właśnie przy takich niby krótkich pracach ludzie najbardziej lekceważą ryzyko. Dobra praktyka branżowa to wcześniejsze odłączenie napięcia, zabezpieczenie przed przypadkowym załączeniem, sprawdzenie braku napięcia, właściwe oznakowanie miejsca pracy oraz dobranie stabilnego dostępu do stanowiska. Jednak sam fakt pracy na wysokości z wymaganym zabezpieczeniem przed upadkiem powoduje, że wymagany jest co najmniej dwuosobowy zespół.
W tym pytaniu łatwo pomylić ogólne zasady bezpiecznej pracy przy instalacjach elektrycznych z konkretnym wymaganiem dotyczącym pracy w zespole co najmniej dwuosobowym. Samo wykonywanie czynności przy urządzeniach wyłączonych spod napięcia i uziemionych w widoczny sposób nie oznacza automatycznie, że zawsze musi być dwóch pracowników. Oczywiście nadal trzeba stosować procedurę bezpiecznego przygotowania miejsca pracy: odłączyć zasilanie, zabezpieczyć przed załączeniem, sprawdzić brak napięcia, uziemić i oznakować stanowisko. Ale jeżeli instrukcja eksploatacji i ocena ryzyka dopuszcza pracę jednoosobową, to taki wariant może być zgodny z zasadami BHP. Częsty błąd polega na myśleniu, że każda praca przy elektryce z definicji wymaga drugiej osoby. To nie jest aż tak proste. Prace w wykopach o głębokości do 2 m przy liniach kablowych też nie są w tej odpowiedzi trafionym przypadkiem. Wykopy mogą być niebezpieczne, jasne, bo dochodzi ryzyko osunięcia gruntu, uszkodzenia kabla, potknięcia czy zalania, ale sama głębokość do 2 m nie jest tu tym przepisowym kryterium wskazanym w pytaniu. Trzeba patrzeć na zabezpieczenie ścian wykopu, dojścia, oznakowanie i organizację robót. Próby i pomiary urządzeń pod napięciem również wymagają wysokich kwalifikacji, upoważnienia i ostrożności, ale gdy są wykonywane stale przez upoważnione osoby w ustalonych miejscach, przepisy traktują to inaczej niż doraźne prace szczególnie niebezpieczne. Moim zdaniem kluczowe słowo w tym zadaniu to wysokość oraz konieczność użycia ochrony przed upadkiem. To właśnie wtedy druga osoba jest potrzebna nie tylko do pomocy, ale realnie do asekuracji i szybkiej reakcji w razie wypadku.