Który element elektroniczny oznacza się przedstawionym symbolem graficznym?
A. Tranzystor bipolarny.
B. Tyrystor.
C. Tranzystor polowy.
D. Termistor.
Przedstawiony symbol oznacza tranzystor bipolarny, czyli element półprzewodnikowy z trzema wyprowadzeniami: B to baza, C to kolektor, a E to emiter. To właśnie te oznaczenia są tu najważniejszą podpowiedzią. W symbolu tranzystora bipolarnego baza jest narysowana jako pionowa kreska, a kolektor i emiter są do niej dołączone ukośnie. Strzałka przy emiterze pokazuje typ tranzystora, czyli NPN albo PNP, zależnie od kierunku strzałki. Moim zdaniem to jeden z tych symboli, które warto znać na pamięć, bo bardzo często pojawia się w schematach sterowników, zasilaczy, układów automatyki i prostych wzmacniaczy. Tranzystor bipolarny wykorzystuje się np. do wzmacniania sygnałów, załączania przekaźników, sterowania diodami LED, małymi silnikami albo jako element kluczujący w układach cyfrowych. W praktyce przy analizie schematu trzeba sprawdzić nie tylko sam symbol, ale też oznaczenie wyprowadzeń, polaryzację i parametry katalogowe: maksymalny prąd kolektora, napięcie kolektor-emiter oraz moc strat. Dobre praktyki branżowe i normy symboli, np. PN-EN/IEC 60617, pomagają czytać schematy jednoznacznie, bez zgadywania. Tu układ liter B, C, E i strzałka emitera jasno wskazują, że chodzi o tranzystor bipolarny, a nie o element zależny od temperatury czy tyrystor.
Jeżeli wybrano inną odpowiedź, to najpewniej problem wynika z pomylenia symboli elementów półprzewodnikowych, które na pierwszy rzut oka faktycznie bywają podobne. Tyrystor również ma trzy wyprowadzenia, ale jego symbol jest zbudowany bardziej jak dioda z dodatkową bramką. Typowe oznaczenia tyrystora to anoda, katoda i bramka, a nie baza, kolektor i emiter. Tyrystor pracuje głównie jako element załączający, który po podaniu impulsu na bramkę przewodzi aż do spadku prądu poniżej prądu podtrzymania. W schematach prostowników sterowanych czy regulatorów mocy wygląda więc inaczej niż pokazany symbol. Termistor to zupełnie inna grupa elementów. Jest rezystorem zależnym od temperatury, zwykle oznaczanym symbolem rezystora z dodatkowym oznaczeniem wpływu temperatury, czasem z literami NTC albo PTC. Nie ma bazy, kolektora ani emitera, więc obecność liter B, C i E praktycznie wyklucza termistor. Tranzystor polowy też ma trzy elektrody, ale nazywają się one bramka, dren i źródło, czyli G, D i S. W symbolach MOSFET-ów lub JFET-ów widać kanał, bramkę sterującą polem elektrycznym oraz inne położenie strzałki. Częsty błąd polega na tym, że ktoś widzi trzy końcówki i od razu myśli: każdy element trójkońcówkowy może być tranzystorem polowym albo tyrystorem. W praktyce czytanie schematów trzeba zaczynać od oznaczeń elektrod i kształtu symbolu zgodnego z PN-EN/IEC 60617. Tutaj baza jako pionowa kreska, kolektor u góry, emiter ze strzałką na dole i podpisy B, C, E prowadzą jednoznacznie do tranzystora bipolarnego.