Który typ przewodu przedstawiono na ilustracji?
A. YALY
B. YAKY
C. YLY
D. YKY
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2022 (arkusz EE.05-SG-22.06).
Na ilustracji widać kabel typu YKY, czyli kabel elektroenergetyczny z żyłami miedzianymi, izolacją z polwinitu PVC i zewnętrzną powłoką również z PVC. Najważniejsza wskazówka to kolor i wygląd żył: są miedziane, więc w oznaczeniu nie ma litery A. W polskich oznaczeniach kabli litera A zwykle informuje o żyle aluminiowej, a jej brak oznacza żyłę miedzianą. Czarna powłoka zewnętrzna i kolorowe izolacje żył pasują do typowego kabla instalacyjnego ziemnego lub zasilającego YKY, często spotykanego w wykonaniu 0,6/1 kV. Taki kabel stosuje się np. do zasilania rozdzielnicy garażu, altany, bramy przesuwnej, pompy albo obwodów prowadzonych w ziemi, oczywiście przy zachowaniu odpowiedniej głębokości ułożenia, podsypki piaskowej i oznaczenia folią kablową. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: YKY to miedź, YAKY to aluminium. W praktyce branżowej dobiera się go nie tylko po nazwie, ale też po liczbie żył, przekroju, obciążalności prądowej, spadku napięcia i warunkach ułożenia zgodnie z dobrymi praktykami oraz wymaganiami norm PN-HD 60364.
W tym pytaniu łatwo pomylić oznaczenia, bo symbole kabli są do siebie bardzo podobne, a różni je czasem tylko jedna litera. Na rysunku widać żyły o wyraźnie miedzianej barwie, więc nie powinno się wybierać oznaczeń zawierających literę A. W praktyce litera A w symbolu, tak jak w YAKY albo YALY, oznacza żyły aluminiowe. Aluminium ma srebrzystoszary kolor, inne właściwości mechaniczne i większą rezystywność niż miedź, dlatego przy takim samym prądzie często wymaga większego przekroju. Z mojego doświadczenia uczniowie często patrzą tylko na czarną powłokę i uznają, że każdy czarny kabel ziemny to YAKY, ale to za mało. Trzeba jeszcze ocenić materiał żyły.
Oznaczenie YLY też nie pasuje najlepiej do pokazanej konstrukcji. Kojarzy się bardziej z przewodem w izolacji i powłoce PVC, a nie z klasycznym kablem elektroenergetycznym typu YKY przeznaczonym do bardziej wymagających zastosowań zasilających. W symbolu YKY litera K wskazuje na kabel, czyli wyrób o konstrukcji przystosowanej do układania na stałe, także w ziemi przy spełnieniu warunków montażowych. Na ilustracji widoczna jest masywna zewnętrzna powłoka oraz żyły robocze z kolorową izolacją, co odpowiada kablowi miedzianemu YKY. Typowy błąd myślowy polega na czytaniu oznaczenia jako przypadkowego skrótu, a nie jako kodu materiału i budowy. W instalacjach elektrycznych takie szczegóły mają znaczenie, bo wpływają na dobór zabezpieczeń, obciążalność przewodu, sposób łączenia oraz trwałość całej instalacji.
Oznaczenie YLY też nie pasuje najlepiej do pokazanej konstrukcji. Kojarzy się bardziej z przewodem w izolacji i powłoce PVC, a nie z klasycznym kablem elektroenergetycznym typu YKY przeznaczonym do bardziej wymagających zastosowań zasilających. W symbolu YKY litera K wskazuje na kabel, czyli wyrób o konstrukcji przystosowanej do układania na stałe, także w ziemi przy spełnieniu warunków montażowych. Na ilustracji widoczna jest masywna zewnętrzna powłoka oraz żyły robocze z kolorową izolacją, co odpowiada kablowi miedzianemu YKY. Typowy błąd myślowy polega na czytaniu oznaczenia jako przypadkowego skrótu, a nie jako kodu materiału i budowy. W instalacjach elektrycznych takie szczegóły mają znaczenie, bo wpływają na dobór zabezpieczeń, obciążalność przewodu, sposób łączenia oraz trwałość całej instalacji.