Które z wymienionych oznaczeń powinna mieć wkładka topikowa do zabezpieczenia przewodów przed skutkami zwarć i przeciążeń w obwodzie jednofazowego podgrzewacza wody o danych znamionowych: PN = 5,5 kW, UN = 230 V?
A. gG 25 A
B. aM 25 A
C. aM 20 A
D. gG 20 A
W tym przypadku wybór gG 25 A jest uzasadniony technicznie. Jednofazowy podgrzewacz wody ma moc Pₙ = 5,5 kW i jest zasilany napięciem Uₙ = 230 V, więc jego prąd roboczy wynosi około $I=\frac{P}{U}$, czyli 5 500 W / 230 V ≈ 23,9 A. Zabezpieczenie 20 A byłoby za małe, bo przy normalnej pracy mogłoby niepotrzebnie zadziałać albo pracować na granicy swoich możliwości. Najbliższa typowa wartość powyżej prądu obciążenia to 25 A. Oznaczenie gG oznacza wkładkę topikową ogólnego przeznaczenia, pełnozakresową, czyli taką, która zabezpiecza zarówno przed przeciążeniem, jak i zwarciem. I właśnie o to chodzi w pytaniu: ochrona przewodów przed skutkami zwarć i przeciążeń. Z mojego doświadczenia to jest częsty punkt, gdzie ludzie mylą sam prąd znamionowy z charakterystyką wkładki. Sama wartość 25 A nie wystarczy, musi być jeszcze właściwy typ. W praktyce trzeba też sprawdzić przekrój przewodów, sposób ułożenia, warunki chłodzenia i dopuszczalną obciążalność długotrwałą zgodnie z zasadami PN-HD 60364. Dobra praktyka jest taka: zabezpieczenie dobiera się nie tylko do odbiornika, ale też do przewodu, bo to przewód ma być chroniony przed przegrzaniem. Dla takiego podgrzewacza obwód powinien być wydzielony, z odpowiednio dobranym przewodem, zabezpieczeniem nadprądowym lub topikowym oraz ochroną przeciwporażeniową, zwykle także z wyłącznikiem różnicowoprądowym w instalacji domowej.
W tym zadaniu łatwo wpaść w pułapkę, bo wszystkie odpowiedzi wyglądają podobnie: różnią się tylko oznaczeniem charakterystyki i prądem znamionowym. Najpierw trzeba policzyć prąd obciążenia podgrzewacza. Moc 5,5 kW przy napięciu 230 V daje około 23,9 A. To oznacza, że wkładka 20 A jest za mała do normalnej pracy takiego odbiornika. Podgrzewacz wody jest odbiornikiem rezystancyjnym, więc nie ma dużego prądu rozruchowego jak silnik, ale mimo tego jego prąd roboczy przekracza 20 A. W praktyce zabezpieczenie 20 A mogłoby się nagrzewać, zadziałać po pewnym czasie albo powodować uciążliwe wyłączenia. To nie jest elegancki dobór, mówiąc po ludzku.
Druga sprawa to oznaczenie aM. Wkładki aM są przeznaczone głównie do zabezpieczania obwodów silnikowych przed zwarciami, a przeciążenie silnika powinien wtedy wykrywać osobny aparat, na przykład przekaźnik termiczny albo wyłącznik silnikowy. Oznaczenie aM nie jest właściwe, gdy pytanie mówi wprost o zabezpieczeniu przewodów przed zwarciami i przeciążeniami. Do tego służy wkładka gG, zgodna z typowym podejściem opisanym w normach dotyczących bezpieczników, np. PN-EN 60269. gG jest pełnozakresowa, więc obejmuje zarówno przeciążenia, jak i zwarcia.
Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś patrzy tylko na wartość prądu, na przykład 25 A, i pomija literowe oznaczenie wkładki. Inny błąd to zaokrąglanie w dół do 20 A, bo wydaje się bezpieczniej. Niestety, zabezpieczenie nie ma być losowo mniejsze, tylko dobrane do prądu obciążenia oraz obciążalności przewodu. Moim zdaniem to jedno z tych pytań, które dobrze pokazuje praktykę instalacyjną: liczymy prąd odbiornika, wybieramy najbliższą właściwą wartość znamionową, a potem sprawdzamy, czy charakterystyka zabezpieczenia pasuje do zadania. Tutaj pasuje gG 25 A, a nie aM ani 20 A.
Druga sprawa to oznaczenie aM. Wkładki aM są przeznaczone głównie do zabezpieczania obwodów silnikowych przed zwarciami, a przeciążenie silnika powinien wtedy wykrywać osobny aparat, na przykład przekaźnik termiczny albo wyłącznik silnikowy. Oznaczenie aM nie jest właściwe, gdy pytanie mówi wprost o zabezpieczeniu przewodów przed zwarciami i przeciążeniami. Do tego służy wkładka gG, zgodna z typowym podejściem opisanym w normach dotyczących bezpieczników, np. PN-EN 60269. gG jest pełnozakresowa, więc obejmuje zarówno przeciążenia, jak i zwarcia.
Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś patrzy tylko na wartość prądu, na przykład 25 A, i pomija literowe oznaczenie wkładki. Inny błąd to zaokrąglanie w dół do 20 A, bo wydaje się bezpieczniej. Niestety, zabezpieczenie nie ma być losowo mniejsze, tylko dobrane do prądu obciążenia oraz obciążalności przewodu. Moim zdaniem to jedno z tych pytań, które dobrze pokazuje praktykę instalacyjną: liczymy prąd odbiornika, wybieramy najbliższą właściwą wartość znamionową, a potem sprawdzamy, czy charakterystyka zabezpieczenia pasuje do zadania. Tutaj pasuje gG 25 A, a nie aM ani 20 A.