Kwalifikacja: ELE.02 - Montaż, uruchamianie i konserwacja instalacji, maszyn i urządzeń elektrycznych

W pytaniu chodzi o bezpośredni skutek porażenia prądem przemiennym, czyli taki efekt, który wynika z samego przepływu prądu przez ciało człowieka, a nie z towarzyszących zjawisk. Prąd przemienny o częstotliwości sieciowej 50 Hz oddziałuje głównie na układ nerwowy i mięśniowy, a najbardziej niebezpieczne są zaburzenia pracy serca, zwłaszcza migotanie komór. To właśnie ten efekt jest typowym, bezpośrednim skutkiem rażenia, opisanym w normach i materiałach szkoleniowych. Uszkodzenie narządów słuchu kojarzy się raczej z działaniem hałasu, fali uderzeniowej czy eksplozji. W kontekście instalacji i urządzeń elektrycznych może się pojawić np. przy wybuchu rozdzielnicy, zwarciu łukowym z silnym hukiem, ale to jest skutek pośredni zjawisk towarzyszących awarii, a nie efekt przepływu prądu przez ciało człowieka. Naświetlenie oczu łukiem elektrycznym też jest problemem bezpieczeństwa, ale dotyczy promieniowania optycznego (UV, światło widzialne) i temperatury łuku, a nie samego prądu rażeniowego przechodzącego przez organizm. To klasyczny temat z BHP przy spawaniu elektrycznym czy przy obsłudze aparatów łączeniowych o dużych prądach zwarciowych. Uszkodzenie mechaniczne ciała w wyniku upadku zdarza się bardzo często przy porażeniach – człowiek odskakuje, traci równowagę, spada z drabiny, z rusztowania. Ale znowu, to jest skutek pośredni: prąd powoduje skurcz mięśni, utratę kontroli nad ciałem, a obrażenia powstają dopiero w wyniku uderzenia o podłoże czy element konstrukcji. Typowym błędem myślowym jest wrzucanie do jednego worka wszystkich możliwych następstw zdarzenia z prądem, bez rozróżnienia, co jest skutkiem działania prądu na organizm, a co konsekwencją warunków otoczenia (wysokość pracy, obecność łuku, hałas, odłamki). W ochronie przeciwporażeniowej skupiamy się przede wszystkim na ograniczeniu ryzyka zaburzeń pracy serca i zatrzymania oddechu, bo to są bezpośrednie, krytyczne skutki porażenia. Dlatego normy i dobre praktyki projektowe kładą nacisk na utrzymanie napięć dotykowych i czasów wyłączenia w takich granicach, żeby zminimalizować ryzyko migotania komór, a nie na przykład uszkodzenia słuchu czy urazy mechaniczne, które należą już bardziej do ogólnego BHP i organizacji stanowiska pracy.