Który z przedstawionych zestawów wyłączników nadprądowych należy dobrać do zabezpieczenia obwodów pralki automatycznej i piekarnika w przedstawionej instalacji elektrycznej?
Zestaw 4.
Zestaw 1.
Zestaw 2.
Zestaw 3.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2023 (arkusz EE.05-SG-23.06).
Zestaw 2 jest właściwy, bo odpowiada zarówno mocy odbiorników, jak i typowi obwodów pokazanych na schemacie. Pralka automatyczna ma moc 2,3 kW, więc przy zasilaniu 230 V jej prąd roboczy wynosi w przybliżeniu $I=\frac{P}{U}$, czyli około 10 A. W praktyce dla pralki stosuje się osobny obwód gniazdowy, najczęściej przewodem 3 × 2,5 mm² Cu, zabezpieczony wyłącznikiem nadprądowym B16. Charakterystyka B jest typowa dla instalacji mieszkaniowych, bo dobrze zabezpiecza przewody i jednocześnie znosi krótkie prądy rozruchowe silnika pralki czy grzałki bez niepotrzebnego wybijania. Piekarnik o mocy 1,8 kW pobiera około 8 A, więc zabezpieczenie S301 B10 jest wystarczające i bardziej dopasowane niż B16. Ważne jest też oznaczenie S301: to wyłącznik jednobiegunowy, odpowiedni dla jednofazowego obwodu 230 V, gdzie zabezpiecza się przewód fazowy L. Z mojego doświadczenia to właśnie tu często pojawia się pomyłka: ktoś patrzy tylko na prąd znamionowy, a pomija liczbę biegunów aparatu. Dobra praktyka zgodna z zasadami PN-HD 60364 to dobierać zabezpieczenie do przekroju przewodu, sposobu ułożenia, obciążenia i rodzaju odbiornika, a nie tylko „na oko”.
Wybór innego zestawu zwykle wynika z pomieszania dwóch spraw: wartości prądu znamionowego wyłącznika i liczby jego biegunów. W przedstawionej instalacji pralka i piekarnik są odbiornikami jednofazowymi 230 V, więc nie ma potrzeby stosowania aparatów S303, czyli wyłączników trójbiegunowych przeznaczonych zasadniczo do obwodów trójfazowych. Taki aparat nie jest tu doborem właściwym technicznie, nawet jeśli jedna z jego wartości prądowych wydaje się pasować. W rozdzielnicy mieszkaniowej dla takich obwodów zabezpiecza się tor fazowy L wyłącznikiem jednobiegunowym S301, a przewody N i PE prowadzi się przez odpowiednie listwy zaciskowe, oczywiście zgodnie z układem sieci i zasadami ochrony przeciwporażeniowej. Zbyt mały prąd znamionowy, na przykład B6 dla pralki albo piekarnika, może powodować częste zadziałania przy normalnej pracy. Pralka ma grzałkę i silnik, więc chwilowe obciążenia potrafią być wyższe niż wynika to z prostego rachunku mocy. Z kolei zabezpieczenie B10 dla pralki 2,3 kW jest na granicy i w praktyce nie jest najlepszym rozwiązaniem dla dedykowanego obwodu gniazdowego pralki. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś liczy tylko 2300 W / 230 V i mówi: „wychodzi 10 A, więc B10 wystarczy”. Niby matematycznie blisko, ale instalacje dobiera się z zapasem roboczym, uwzględniając charakter odbiornika, prądy rozruchowe i długotrwałe nagrzewanie przewodów. Dla piekarnika 1,8 kW zabezpieczenie B10 jest rozsądne, bo prąd pracy to około 8 A. Moim zdaniem najważniejsze jest zapamiętać prostą zasadę: obwody dedykowane urządzeń kuchennych i łazienkowych dobieramy jednocześnie pod moc urządzenia, przekrój przewodu i typ zasilania. Sam symbol B16 czy B10 to za mało, trzeba jeszcze wiedzieć, czy aparat jest jedno-, czy trójbiegunowy.