Kwalifikacja: ELE.05 - Eksploatacja maszyn, urządzeń i instalacji elektrycznych

W obwodzie silnika trójfazowego pracującego w sieci TN-S łatwo pomylić urządzenia służące do ochrony samego silnika z urządzeniami, które realizują ochronę przeciwporażeniową ludzi. To jest bardzo typowy błąd: ktoś widzi przekaźnik termiczny, czujnik zaniku fazy czy nawet sam stycznik i myśli, że skoro one „zabezpieczają” silnik, to automatycznie zapewniają też ochronę przeciwporażeniową. Niestety tak to nie działa. Ochrona przeciwporażeniowa przy uszkodzeniu w układzie TN-S opiera się na samoczynnym wyłączeniu zasilania w wymaganym czasie, a to może zapewnić tylko aparat, który reaguje na prądy zwarciowe i przeciążeniowe w pętli zwarcia, czyli odpowiednio dobrany wyłącznik nadprądowy lub podobne urządzenie łączeniowo-zabezpieczające. Przekaźnik termiczny, choć bardzo ważny, jest nastawiany na prąd długotrwały silnika i reaguje na przeciążenia cieplne, a nie na zwarcie doziemne z dużym prądem. W przypadku przebicia uzwojenia na obudowę może nawet nie zadziałać wystarczająco szybko, a czasem w ogóle nie zadziała, jeśli prąd uszkodzeniowy nie przekroczy jego nastawy. Stycznik z kolei służy głównie do załączania i wyłączania silnika w normalnych warunkach pracy, sterowania zdalnego, automatyki – nie jest aparatem zabezpieczającym, tylko łączeniowym. Może być elementem toru wyłączenia, ale nie zastępuje wyłącznika nadprądowego. Spotyka się też przekonanie, że w każdej sytuacji najlepszym rozwiązaniem jest wyłącznik różnicowoprądowy. W sieci TN-S różnicówka może być stosowana jako dodatkowy środek ochrony, szczególnie w obwodach gniazd wtyczkowych czy w środowisku o podwyższonym zagrożeniu, ale podstawowy środek ochrony przy uszkodzeniu to nadal samoczynne wyłączenie zasilania przez zabezpieczenie nadprądowe przy spełnionych warunkach pętli zwarcia. Nadmierne poleganie na wyłącznikach RCD przy jednoczesnym zaniedbaniu właściwego doboru zabezpieczeń nadprądowych i przewodu PE jest, z mojego doświadczenia, dość częstym i groźnym błędem projektowym. Kluczowe jest zrozumienie, że w TN-S skuteczność ochrony przeciwporażeniowej sprawdza się przez analizę impedancji pętli zwarcia i charakterystyki zabezpieczenia nadprądowego, a nie przez sam fakt obecności jakiegokolwiek „zabezpieczenia” w szafie silnikowej.