Który z symboli stosuje się na schematach układów sterowania do oznaczenia cewki przekaźnika o opóźnionym zwolnieniu i wzbudzaniu?

A. Symbol 4.
Źle. Symbol 4 nie ma ani zaczernienia, ani krzyżyka, więc nie oznacza żadnego z opóźnień.
B. Symbol 1.
Źle. Symbol 1 ma tylko pole z krzyżykiem, czyli oznacza cewkę z samym opóźnionym wzbudzeniem.
C. Symbol 3.
Dobrze. Symbol 3 łączy pole zaczernione i pole z krzyżykiem, więc oznacza oba opóźnienia naraz.
D. Symbol 2.
Źle. Symbol 2 ma tylko pole zaczernione, czyli oznacza cewkę z samym opóźnionym zwolnieniem.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2025 (arkusz E.24-SG-25.06).
Cewkę przekaźnika o opóźnionym zwolnieniu i wzbudzaniu oznacza symbol 3. Na schematach układów sterowania cewkę rysuje się jako prostokąt, a jej szczególne właściwości opisuje dodatkowe pole z boku. Pole zaczernione oznacza opóźnione zwolnienie, czyli przekaźnik wolnoodpadowy, który po zaniku napięcia odpada z opóźnieniem. Pole z krzyżykiem oznacza opóźnione wzbudzenie, czyli przekaźnik, który zadziała dopiero po pewnym czasie od podania napięcia.
Symbol 3 ma oba te pola obok siebie, więc opisuje cewkę z obydwoma opóźnieniami. Regułę łatwo zapamiętać, rozkładając symbol na części. Takie przekaźniki stosuje się w układach, w których trzeba zachować kolejność operacji, na przykład przy przełączaniu gwiazda-trójkąt albo w automatyce sekwencyjnej.
Symbol 3 ma oba te pola obok siebie, więc opisuje cewkę z obydwoma opóźnieniami. Regułę łatwo zapamiętać, rozkładając symbol na części. Takie przekaźniki stosuje się w układach, w których trzeba zachować kolejność operacji, na przykład przy przełączaniu gwiazda-trójkąt albo w automatyce sekwencyjnej.
Rozwiązanie tego zadania polega na rozszyfrowaniu, co znaczą dodatkowe pola przy prostokącie cewki. Symbol 1 ma pole z krzyżykiem, które oznacza opóźnione wzbudzenie. Taka cewka powoduje przełączenie styków z opóźnieniem po podaniu napięcia, ale po jego zaniku odpada od razu, więc opisuje tylko jedno z dwóch opóźnień.
Symbol 2 ma pole całe zaczernione, czyli oznacza opóźnione zwolnienie. Przekaźnik zadziała natychmiast, a odpadnie dopiero po pewnym czasie od wyłączenia napięcia. Znowu brakuje drugiego opóźnienia.
Symbol 4 ma pole podzielone kreską, bez zaczernienia i bez krzyżyka, więc nie zawiera żadnego z oznaczeń opóźnienia, o które pyta zadanie. Cewkę z opóźnieniem przy wzbudzeniu i przy zwolnieniu oznacza tylko symbol 3, łączący pole zaczernione z polem z krzyżykiem. Warto rozkładać każdy symbol na prostokąt cewki i pole dodatkowe, bo to pole niesie całą informację.
Symbol 2 ma pole całe zaczernione, czyli oznacza opóźnione zwolnienie. Przekaźnik zadziała natychmiast, a odpadnie dopiero po pewnym czasie od wyłączenia napięcia. Znowu brakuje drugiego opóźnienia.
Symbol 4 ma pole podzielone kreską, bez zaczernienia i bez krzyżyka, więc nie zawiera żadnego z oznaczeń opóźnienia, o które pyta zadanie. Cewkę z opóźnieniem przy wzbudzeniu i przy zwolnieniu oznacza tylko symbol 3, łączący pole zaczernione z polem z krzyżykiem. Warto rozkładać każdy symbol na prostokąt cewki i pole dodatkowe, bo to pole niesie całą informację.