W chwili załączania silnika pralki następuje natychmiastowe zadziałanie wyłącznika różnicowoprądowego. W celu zlokalizowania usterki zmierzono rezystancje między wszystkimi zaciskami uzwojeń silnika a obudową i otrzymano dla wszystkich pomiarów wartość około 7 kΩ. Jaki wniosek wynika z pomiarów?
A. Jedno z uzwojeń odłączyło się od tabliczki zaciskowej.
B. Obluzował się jeden z zacisków silnika.
C. Izolacja uzwojeń silnika została zawilgocona.
D. Wystąpiła przerwa w jednym z uzwojeń silnika.
Wniosek z pomiaru jest taki, że izolacja uzwojeń silnika ma upływność, najpewniej przez zawilgocenie. Rezystancja około 7 kΩ między zaciskami uzwojeń a obudową to zdecydowanie za mało jak na sprawny silnik. W praktyce sprawna izolacja powinna mieć rezystancję liczona w megaomach, a nie w kiloohmach. Przy napięciu 230 V taka upływność może dać prąd rzędu 33 mA, czyli akurat tyle, żeby typowy wyłącznik różnicowoprądowy 30 mA zadziałał od razu po załączeniu. I to bardzo dobrze, bo RCD chroni użytkownika przed porażeniem, gdy prąd zaczyna uciekać do obudowy i przewodu ochronnego PE. Moim zdaniem to jest jeden z bardziej praktycznych przykładów, po co robi się pomiar rezystancji izolacji, a nie tylko patrzy, czy silnik się kręci. W diagnostyce zgodnej z dobrą praktyką używa się miernika rezystancji izolacji, zwykle z napięciem probierczym 500 V DC dla obwodów niskiego napięcia, a wynik porównuje się z wymaganiami producenta i zasadami eksploatacji urządzeń. Jeśli silnik był zalany, pracował w wilgoci albo pralka miała nieszczelność, uzwojenia mogą nasiąknąć wilgocią i wtedy pojawia się przewodząca ścieżka do korpusu. Naprawa to nie mostkowanie różnicówki, tylko odłączenie urządzenia, osuszenie lub przezwojenie silnika, kontrola złączy, przewodu PE oraz ponowny pomiar izolacji przed oddaniem sprzętu do pracy.
W tym przypadku łatwo pomylić objaw elektryczny z usterką mechaniczną albo z przerwą w obwodzie, ale wyniki pomiarów prowadzą w inną stronę. Obluzowany zacisk silnika najczęściej powodowałby iskrzenie, niestabilną pracę, grzanie się połączenia, spadek napięcia albo brak rozruchu. Samo poluzowanie przewodu nie daje jednak automatycznie jednakowej rezystancji około 7 kΩ między każdym zaciskiem uzwojenia a obudową. Wyłącznik różnicowoprądowy reaguje na upływ prądu poza normalny tor roboczy, więc trzeba szukać połączenia elektrycznego między częścią czynną a masą urządzenia, a nie tylko słabego styku. Przerwa w uzwojeniu też nie pasuje do opisu. Gdy uzwojenie jest przerwane, silnik może nie ruszyć, może buczeć albo działać tylko częściowo, ale pomiar do obudowy powinien nadal pokazywać bardzo dużą rezystancję izolacji, o ile izolacja jest zdrowa. Taką usterkę sprawdza się raczej omomierzem między końcami uzwojenia, porównując rezystancję uzwojeń, a nie wyciąga się jej z pomiaru do korpusu. Podobnie odłączenie uzwojenia od tabliczki zaciskowej oznacza problem z ciągłością obwodu, nie z przebiciem lub upływnością do obudowy. Typowy błąd myślowy polega tu na tym, że ktoś widzi natychmiastowe wyłączenie zasilania i od razu zakłada przerwę albo luźny przewód. A zadziałanie RCD mówi raczej: gdzieś płynie prąd do ziemi. Równa, niska rezystancja z kilku zacisków do obudowy sugeruje ogólne zawilgocenie lub zanieczyszczenie izolacji uzwojeń, nie pojedyncze urwanie przewodu. Z mojego doświadczenia takie rzeczy po praniu, zalaniu albo dłuższym postoju sprzętu w wilgotnym miejscu wychodzą bardzo często.