Ile wyniesie wartość napięcia wskazywanego przez woltomierz V1 w obwodzie przedstawionym na schemacie, jeśli woltomierz V2 wskazuje 30 V, a woltomierz V3 wskazuje 40 V?

A. 10 V
Źle. Odejmowanie 40 V - 30 V nie ma uzasadnienia, bo napięcia na R i L nie są w przeciwfazie, tylko przesunięte o 90°.
B. 70 V
Źle. Sumę arytmetyczną 70 V otrzymałoby się tylko dla napięć zgodnych w fazie, a na R i L tak nie jest.
C. 50 V
Dobrze. Napięcia na R i L są przesunięte o 90°, więc U = √(30² + 40²) = 50 V.
D. 120 V
Źle. Wartość 120 V nie wynika z żadnej poprawnej zależności dla szeregowego obwodu RL.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2025 (arkusz E.23-SG-25.01).
Woltomierz V1 wskaże 50 V. W szeregowym obwodzie RL przez oba elementy płynie ten sam prąd, ale napięcie na rezystorze jest z nim w fazie, a napięcie na indukcyjności wyprzedza prąd o 90°. Napięcia te dodaje się więc geometrycznie (wektorowo), jak przyprostokątne trójkąta prostokątnego: U = √(UR² + UL²) = √(30² + 40²) = √2500 = 50 V.
Trójkąt napięć 30-40-50 to klasyczny przykład trójkąta pitagorejskiego 3-4-5, który często pojawia się w zadaniach.
Ta sama zasada dotyczy obwodu RC, tyle że napięcie na kondensatorze opóźnia się względem prądu. W praktyce oznacza to, że w obwodach prądu przemiennego suma wskazań woltomierzy na poszczególnych elementach jest zwykle większa od napięcia zasilania.
Trójkąt napięć 30-40-50 to klasyczny przykład trójkąta pitagorejskiego 3-4-5, który często pojawia się w zadaniach.
Ta sama zasada dotyczy obwodu RC, tyle że napięcie na kondensatorze opóźnia się względem prądu. W praktyce oznacza to, że w obwodach prądu przemiennego suma wskazań woltomierzy na poszczególnych elementach jest zwykle większa od napięcia zasilania.
Wybór 70 V bierze się z przeniesienia reguły z obwodów prądu stałego, gdzie napięcia na elementach szeregowych po prostu się sumują. W obwodzie prądu przemiennego z rezystorem i cewką napięcia nie osiągają jednak maksimum w tej samej chwili: napięcie na L jest przesunięte o 90° względem napięcia na R. Suma arytmetyczna byłaby poprawna tylko dla napięć zgodnych w fazie.
Odpowiedź 10 V wynika z odjęcia wskazań, co miałoby sens tylko dla napięć przeciwnych w fazie, na przykład na cewce i kondensatorze. Wartość 120 V nie wynika z żadnej zależności dla tego obwodu.
Poprawny wynik to 50 V. Napięcia UR = 30 V i UL = 40 V tworzą przyprostokątne trójkąta napięć, a napięcie całkowite jest przeciwprostokątną: √(30² + 40²) = 50 V. Warto zapamiętać, że w obwodach RL i RC zawsze trzeba sumować napięcia wektorowo.
Odpowiedź 10 V wynika z odjęcia wskazań, co miałoby sens tylko dla napięć przeciwnych w fazie, na przykład na cewce i kondensatorze. Wartość 120 V nie wynika z żadnej zależności dla tego obwodu.
Poprawny wynik to 50 V. Napięcia UR = 30 V i UL = 40 V tworzą przyprostokątne trójkąta napięć, a napięcie całkowite jest przeciwprostokątną: √(30² + 40²) = 50 V. Warto zapamiętać, że w obwodach RL i RC zawsze trzeba sumować napięcia wektorowo.